همشهری آنلاین: گچ از جمله مصالحی است که در صنایع ساختما‌ن‌سازی از اهمیت خاصی برخوردار است. قدمت استفاده بشر از گچ به حدود 5000 سال قبل می‌رسد (دیواره‌های قبرهایی در مصر که مربوط به آن دوران است به‌وسیله گچ اندود شده است). در ایران نیز استفاده از گچ به زمان حکومت اشکانیان می‌رسد.

گچ از پختن و آسیاب کردن سنگ گچ به‌دست می‌آید. سنگ گچ از گروه مصالح ساختمانی کلسیم‌دار است و از لحاظ فراوانی در طبیعت در ردیف پنجم می‌باشد.

گچ تقریباً در تمام نقاط جهان یافت می‌شود و در ایران در مناطقی مانند کویر مرکزی و اطراف تهران، آذربایجان، جاجرود و اطراف مشهد یافت می‌شود.

سنگ گچ به فرمولCaSo4.2H2O از سنگ‌های ته‌نشستی است و میل ترکیبی شدیدی دارد و به همین خاطر به طور خالص یافت نمی‌شود، این سنگ بیش‌تر به‌صورت ترکیب با آهک، خاک رس، کربن و اکسیدهای آهن یافت می‌شود. (سنگ گچ موجود در طبیعت بیش‌تر به‌صورت مخلوط با آهک و خاک رس است)

-
سنگ گچ به دو صورت یافت می‌شود:

الف) سولفات کلسیم آبدار که به آن ژیپس (گچ خام) گویند.
ب) سولفات کلسیم بدون آب (CaSo4) که به آن ایندریت گویند.

-
سنگ گچ خام خود به 4 صورت یافت می‌شود:

الف) سنگ گچ مرمری: این سنگ جزو سنگ‌های زینتی می‌باشد و در گچ‌پزی کاربرد ندارد.

ب) سنگ گچ مطبق: این سنگ به صورت لایه لایه می‌باشد و مصرف گچ‌پزی ندارد.

ج) سنگ گچ خوشه‌ای: این سنگ نیز به صورت تارهای ابریشم به هم چسبیده است که مصرف گچ‌پزی ندارد.

د) سنگ گچ معمولی: این سنگ غیربلوری بوده و فراوان‌ترین نوع سنگ گچ است که مصرف گچ‌پزی دارد.

سنگ گچ خالص بی‌رنگ است، امّا چون سنگ گچ بصورت خالص یافت نمی‌شود، این سنگ در رنگ‌های خاکستری (به دلیل ترکیب با کربن)، بی‌رنگ، زرد روشن، کبود یا سرخ رنگ (به ‌دلیل ترکیب با اکسیدهای آهن) در طبیعت یافت می‌شود.

-
گچ دارای خواص زیادی است که از آن جمله می‌توان موارد زیر را نام برد:

1-
رنگ سفید و خوش‌آیند

2-
زودگیر بودن: ملات گچ در حدود 10 دقیقه سخت می‌شود. (برای همین است که استفاده از این ملات برای تیغه‌های 5 سانتی‌متری و طاق‌های ضربی (که برای چیدن هر ردیف آجر باید ردیف قبلی سخت شده و در جای خود ایستا باشد،) بهتر است.

3-
ارزانی و فراوانی

4-
اکوستیک و ضد صدا بودن: گچ تقریباً بین 60 تا 75 درصد ارتعاشات صوتی را می‌تواند جذب کند.

5-
مقاومت در مقابل آتش‌سوزی: چون گچ سخت شده مانند سنگ‌گچ دارای 2 مولکول آب تبلور است، اگر لایه گچ در مقابل حرارت ناشی از آتش‌سوزی قرار بگیرد این آب تبلور در اثر حرارت دوباره از گچ جدا شده و به‌صورت یک لایه از آب در مقابل آتش قرار گرفته و برای مدت 2 تا 3 ساعت می‌تواند در مقابل سرایت آتش به فضاهای دیگر مقاومت کند.

6-
ازدیاد حجم به هنگام سخت شدن: در حدود 1 درصد حجمش ازدیاد پیدا می‌کند و پس از خشک شدن تقلیل حجم پیدا نمی‌کند (برعکس بقیۀ ملات‌ها).

7-
رنگ‌پذیری

8-
سخت شدن

9-
دارا بودن خاصیت پلاستیسیته

‌‌-
مهم‌ترین و اصلی‌ترین مشکل گچ این است که مقاومت کمی در مقابل آب و رطوبت دارد و بهتر می‌توان گفت که اصلاً مقاومتی ندارد. لایه‌های سفیدکاری اگر در مجاورت رطوبت قرار گیرند، طبله کرده و به‌صورت جدا از هم روی دیوار ظاهر می‌شوند (پس از خشک شدن رطوبت نیز این حالت در گچ باقی مانده و گچ به حالت اولیه خود باز نمی‌گردد) . بخاطر همین حالت گچ است که از آن در مکان‌هایی که با آب در تماس هستند (مانند حمام و آشپزخانه) استفاده نمی‌شود. از گچ در مناطق مرطوب مانند مناطق شمالی ایران نیز استفاده نمی‌شود، در این مناطق برای سفیدکاری بیشتر از سیمان سفید یا آهک استفاده می‌کنند‌. برای آن که گچ را در مقابل رطوبت مقاوم کنند، باید گچ ایندریت را کاملاً پودر کرده و آن را در محلول زاج (زاجها سولفات‌هایی مضاعف هستند که فرمول کلی آن‌ها M2So4.R2(So4)3.24H2O می‌باشد که در آن M نماینده یک فلز قلیایی مانند پتاسیم یا آمونیوم می‌باشد و R نماینده یک فلز سه ظرفیتی مانند آلومینیوم یا کُرم است و معمولاً در اصطلاح عموم، زاج به زاج سفید گویند) خمیر کرده و دوباره به کوره برده و تا 500 درجه سلسیوس حرارت می‌دهیم، سپس آن را به آسیاب برده و به گرد گچ تبدیل می‌کنیم که در مقابل آب مقاوم بوده و طبله نمی‌کند.

-
مقدار آبی که 1 کیلوگرم پودر گچ احتیاج دارد تا ملات شود از لحاظ تئوری 0.2 لیتر است یعنی تقریباً 20 درصد وزن گچ ولی عملاً برای آن‌که شکل‌پذیری بهتری در ملات گچ ایجاد شود باید به ملات گچ در حدود70 تا 80 درصد وزنش آب اضافه نمود.

-
گچ ساختمانی مرغوب آن گچی است که زمان گرفتن آن زودتر از 8 دقیقه شروع نشود و حداکثر از 25 دقیقه دیرتر شروع به گرفتن نکند. پایان سخت شدن آن نیز نباید زودتر از 20 دقیقه و دیرتر از 1 ساعت باشد. گچ سخت شده شکل‌پذیری خود را از دست می‌دهد.

-
برای آنکه ملات گچ روی بتن بچسبد، ابتدا روی بتن گیبتون می‌زنند و سپس روی آن ملات گچ را می‌کشند.

-
گچ در موقع ملات‌سازی گرما تولید می‌کند به‌طوری که حدوداً 15 تا 20 درجه گرم‌تر از محیط می‌شود. بهتر است ملات گچ را در دماهای کمتر از 5 یا 6 درجه بالای صفر مصرف نکنیم.

-
گچ کشته، گچی است که هیچ وقت سخت نمی‌شود و تا قبل از خشک شدن حالت پلاستیسیته خود را از دست نمی‌دهد. ضخامت گچ کشته نباید از 1 mm تجاوز کند چون در غیر این صورت پوسته پوسته شده و از سطح کار جدا می‌شود.

-
وزن مخصوص گچ در کل ton/m30.85 تا 1.4 است، ولی این عدد برحسب ریزی و درشتی دانه‌ها و همچنین لرزیده و نلرزیده آن فرق می‌کند.

-
قطر بزرگ‌ترین دانه گچ مورد استفاده در کارهای ساختمانی نباید از mm 0.6 بزرگ‌تر باشد و 90 درصد آن باید ریزتر از mm 0.15 بوده و 99.5 درصد آن باید ریزتر از mm 0.2 باشد. هرقدر دانه‌های گچ ریزتر باشند گچ مرغوب‌تر است.

-
مقاومت فشاری گچ سخت شده بیش از kg/cm2 30 و مقاومت کششی آن بیش از kg/cm 25 می‌باشد.

-
ملات گچ اگر در مجاورت آهن، روی و سرب قرار بگیرد با آن ترکیب شده و تولید سولفات می‌کند و در نتیجه موجب ضعیف شدن قطعه به‌کار رفته می‌شود.

-
از دوغ‌آب گچ برای پر کردن درزهای طاق ضربی استفاده می‌کنند.

دوغ‌آب گچ را قبل از ازدیاد حجم گچ مصرف می‌کنند و ملات گچ را بعد از ازدیاد حجم گچ مصرف می‌کنند.

خواص گچ :

1 ـ زود گیر بودن 2 ـ خاصیت ازدیاد حجم
3 ـ مقاومت در برابر آتش سوزی 4 ـ آكوسیتیك بودن
5 ـ ارزان بودن 6 ـ خاصیت پلاستیكی گچ
7 ـ رنگ گچ 8 ـ رنگ پذیری گچ
ساختمان ملات گچ :
هر نوع ملاتی كه بخواهیم بسازیم باید بعد از تعیین اجزاء تشكیل دهنده آن و مخلوط كردن آنها به آن اضافه كرده و دوباره ملات را مخلوط كنیم تا ملات یكنواخت گردد ولی برای ساختن ملات گچ و یا ملات گچ و خاك باید دانه های گچ یا گچ و خاك را داخل آب بریزیم، بدین طریق كه ابتدا مقدار كمی آب در استامبولی می ریزیم آنگاه دانه های گچ و یا گچ و خاك راكه قبلاً به نسبت ضعیف مخلوط شده با دست درون آن می پاشیم تا كلیه دانه ها در مجاورت آب قرار گیرد. مقدار آبی كه یك كیلوگرم پودر گچ احتیاج دارد تا ملات شود از لحاظ تئوری 2/0 لیتر است یعنی تقریباً 20% وزن گچ.

مصارف گچ :

گچ در ساختمان مصارف متعدد دارد از جمله ریختن رنگ ساختمان برای مشخص كردن اطراف زمین و پیاده كردن نقشه، ملات سازی، گچ وخاك، سفیدكاری وسنگ كاری كه درمورد اخیر برای نگهداشتن سنگ بطور موقت در جای خود تا ریختن ملات پشت آن مورد مصرف دارد و در صنایع قالبسازی و ریخته گری برای قالب سازی مصرف می شود و در كارهای طبی برای شكسته بندی مورد نیاز است.

خواص گچ :

گچ علاوه بر دو خاصیت عمده كه یكی زودگیری و دیگری ازدیاد حجم به هنگام سخت شدن است دارای خواص دیگری نیز می باشد از جمله آنكه اكوستیك است و در آتش سوزی مقاوم می باشد و ارزان و به فور یافت می گردد ودارای رنگی سفید و خوش آینه است.

انباركردن گچ :

اگر گچ بصورت فله ای در كارگاه موجود باشد باید بلافاصله مصرف گردد زیرا همانطور كه قبلاً شرح داده شد گچ میل تركیبی بالایی با آب دارد و حتی رطوبت هوا را جذب می نماید و پس از مدتی فاسد می گردد یعنی در موقع مخلوط كردن آن با آب ازدیاد حجم پیدا نكرده و سخت نمی شود. ولی گچ پاكتی را اگر به طریقه صحیح انبار كنند به طوری كه دور از رطوبت باشد می توان حتی گچ را برای مدت یكسال هم انبار نمود. برای انبار كردن گچ باید آنرا روی تخته هایی كه حداقل از زمین 10 سانی متر فاصله دارد بگذارند و فاصله پاكتهای گچ از دیوارهای انبار باید حداقل حدود 20 سانتیمتر باشد و بیش از 10 پاكت گچ را روی هم نچینند.
منابع:

نکات کاربردی در استفاده از گچ

استفاده از قالب های گچی برای تهیه ی مدل طرح، در میان طراحان و مدل سازان بسیار مرسوم است. گچ ماده ای با قابلیت عالی قالب گیری و شکل دهی است که در عین حال، ارزان و در دسترس می باشد. اما استفاده از این قابلیت ها، تنها در صورت آگاهی صحیح طراح از خواص و ویژگی های گچ مقدور است. گچ، رام ترین ماده برای قالب گیری است، به شرطی که نیازهایش را بشناسید!

از آن جا که بیشتر طراحان با اصول اولیه و کلی استفاده از گچ، از تهیه ی دوغاب گچ گرفته تا سفت و سخت شدن و پرداخت آن آشنایی دارند، از ذکر مجدد آن ها خودداری شده و در اینجا، به نکته های کاربردی و کلیدی اشاره شده است که در اثر تجربه و مطالعه از منابع مختلف جمع آوری شده و دانستن آن ها، دامنه ی توانایی های گچ شما را برای انجام کارهایتان افزایش می دهد.

  • بعد از ریختن گچ به داخل آب، حدود دو دقیقه صبر کنید (بسته به نوع گچ متفاوت است). اگر هم زدن را زود شروع کنید، گچ تبدیل به یک توده ی کلوخی می شود که نرم کردن آن مشکل است.
  • زمان گیرش ملات گچ، به نوع سنگ گچ و دمای پخت آن نیز بستگی دارد.
  • اگر از آب گرم استفاده کنید، خمیر گچ سریع تر می گیرد.
  • هر چه میزان آب ملات گچی بیشتر باشد، گچ دیرگیرتر شده و مقاومت ملات سخت شده ی آن نیز کاهش می یابد و برعکس.
  • به طور کلی، مواد خارجی موجود در گچ یا آب، عمل گرفتن را به تاخیر می اندازند. البته افزایش نمک به مقدار خیلی کم (کمتر از دو درصد وزنی گچ)، باعث زودگیر شدن ملات می شود. چنانچه نمک بیش از دو درصد به گچ اضافه شود، گیرش آن به تاخیر می افتد.
  • اگر مقداری زاج در آب بریزیم، گچ زودگیر تر می شود.
  • در هنگام خشک شدن گچ، می توان برای تسریع کار، آن را جلوی بخاری گذاشت، اما اگر خیلی زیاد داغ شود که نتوان به آن دست زد، گچ نرم شده و می ریزد.
  • پس از این که گچ سفت و سخت شد، برای جذب آب، قدرت عجیبی از خود نشان می دهد. اگر در این حالت قطره ای از دوغاب گل رس بر روی گچ ریخته شود، به سرعت (حداکثر در مدت چند دقیقه)، به گل رس خمیر شده ای بدل می گردد. به دلیل همین خاصیت گچ است که از آن، به عنوان قالب ظروف سرامیکی استفاده می کنند.
  • اگر گچ را روی چوب، فلز یا خود گچ بریزید، فورا می چسبد. مگر این که ماده ای جداکننده در آن به کار رود. آهار صابون (صابون مایع شده)، برای این منظور بسیار مناسب است. دقت داشته باشید که در استفاده از این آهار، باید پیش از خشک شدن کامل گچ، آن را از مدل جدا سازید، چون این آهار بعد از خشک شدن کامل گچ، دیگر درست عمل نمی کند. از انواع فیلم ها، وازلین و سایر روغن ها هم می توان به عنوان جداکننده استفاده کرد. میزان جدا کننده از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر ماده ی جدا کننده کم باشد، مدل اولیه به قالب می چسبد و اگر جداکننده زیاد باشد، سطح داخلی قالب ناصاف خواهد شد.
  • آهار را باید درست قبل از ریختن گچ، به مدل زد. اگر مدلی را آهار زده و بگذاریم نیم ساعت یا بیشتر بماند، آهار اثر خود را از دست می دهد.
  • گچ به شیشه نمی چسبد.
  • ملات گچ اگر در جوار فلزات قرار گیرد، بعد از مدتی با فلزات ترکیب می شود و ایجاد سولفات می کند.
  • گچ تنها ملاتی است که پس از سخت شدن، در حدود یک درصد افزایش حجم پیدا می کند.
  • برای پرداخت نهایی و صیقلی کردن سطوح گچی، می توانیم از گچ کشته استفاده کنیم. گچ حل شده و در حال گیرش را به طور مداوم هم زده و به آن کم کم آب اضافه کنید و هر بار آن را هم بزنید تا جایی که آب دیگر به خورد گچ نرود. ملات به دست آمده گچ کشته است که به راحتی با ماله می توان آن را روی سطوح گچ کشید و سطحی صاف و یکدست داشت.
  • گچ کشته اصلا مقاومت مکانیکی ندارد و با فشار اندک انگشت می ریزد، بنابراین تنها هنگامی از آن استفاده کنید که کارتان کامل شده است و تنها می خواهید سطح صاف تری داشته باشید. خلل و فرج های بزرگ را نباید با آن پر کنید، چون خیلی زود می ریزد.
  • برای رنگ کردن مجسمه، بهتر است موقع ریختن گچ در آب، پنج درصد آهک زنده به گچ اضافه نمود و بعد از بستن گچ، مجسمه را در محلول یکی از سولفات ها فرو برد.

تاریخچه ی سنگ گچ
حدود
۱۶۰تا ۲۰۰میلیون سال پیش دایناسور ها به سرزمین های مردابی و باتلاق های دنیا مهاجرت کردند.گیاهان دٌم اسبی آن قدر رشد کردند که طول آن ها به ۱۲ متر رسید و همین طور سرخس ها تا ۴ متر بلند شدند. در طول این دوران برخی از دریا های بزرگ و کوچک خشک شدند و لایه های سنگ گچ که در زیر آن ها به وجود آمده بود پدیدار گشت . مطابق تحقیقات زمین شناسان دوران ناپدید شدن دایناسورها و پدیدار شدن لایه های سنگ گچ خیلی قدیمی تراز ایجاد تمدن ها بر روی زمین است. مصری ها در ۶۰۰ سال قبل هاون گچی داشته اند آنها ۱۵۰۰ سال قبل نیز برای پوشاندن سطوح داخلی دیوارهای اهرام ثلاثه از گچ استفاده کرده اند.درون اهرام مصر بر روی سطوح صاف و سفید گچی دیوار نگاری های شکوه مندی با نقش سربازان مصری ,ارابه های جنگی , خدایان , حیوانات و...موجود است.در تمدن های کهن نیز نوعی گچ استفاده می شده است که امروزه آن را آلاباستر می نامیم.تندیس های بزرگ گاوهای بالدار متعلق به تمدن آشوریان که امروزه در موزه شهر لندن موجود است از همین سنگ ساخته شده است.
یونانی ها ظروف و قوری هایی کوچک از گچ ساخته اند و همچنین نامی به سنگ گچ داده اند که از دو کلمه ی با معنی "زمین" و"پختن" تشکیل شده است . آنها فرم خاصی از سنگ گچ را که حالت شیشه ای دارد برای پنجره ها استفاده و به ویژه این سنگ ها را وقف معبد های الهه ی ماه می نموده اند.سنگ گچ شیشه ای را که به روش سنتی مورد استفاده قرار می گرفت یونانی ها "سلنیت"(
selenite)یا سنگ ماه می نامیده اند. آنگلوساکسون ها و ترمنها سنگ گچ را فراموش کرده بودند تا اینکه دوباره در قرن سیزدهم برای اولین بار با گچ پاریس آشنا شدند. آن زمانی که سقف و دیوارهای خانه ها با نی و ترکه درست می شده مردم برای پر کردن شکاف بین آنها نیاز به یک اندود پر کننده داشتند در بیشتر مناطق اروپای غربی خانه ها به این شکل ساخته می شده است این کار ابتدا با گل رس انجام می شد سپس بنّاها نوعی ملات آهکی یافتند که سطوح سخت و سفید ایجاد می نمود. بعدها با دست یابی به سنگ گچ این عمل بابه کارگیری ملات گچ انجام شد. بنّاها ملات گچ را به علّت سرعت زیاد خشک شدن و عدم وجود ترک بعد از آن نسبت به ملات آهک ترجیح میدادند.
گچ بری و گچ پزی در ایران
ایرانیان به گچ پزی وگچ کاری خیلی زود پی بردند.گچ بری های زمان اشکانیان گویای این نوشته است .در ایران با ملات گچ زودگیر طاق سازی به روش لاچسبانی با دهانه های بزرگ انجام شده(دهانه ی پل دختر میانه از
۲۶ متر کمی بیشتر است).امروز هم با ملات گچ و خاک وآجر، میان تیرهای آهن به روش لا چسبانی طاق ضربی می زنند. در ایران،از دوران باستان استادان ایرانی بناها را بی چوب می ساختند. برای ساختن طاق پل ها هم چوب بست به کارنمی بردند،بلکه با ملات گچ و آجر ،طاق را به روش لاچسبانی می زدند وطاق پل را با قوس های تیغهای آجری نره روی همدیگر می چسباندند. روش پل سازی رومیان این جور نبوده است.آنها برای ساختن پل ها، نخست چوب بست می ساختند ، سپس روی چوب بست طاق قوسی ساخته می شد ، جوری که سطح سنگ ها بر قوس پل عمود بود.
قوس شکسته و گنبد ایرانی به جز قوس رومی و کوپل رومی است. قوس ایرانی،شکسته و نوک تیز (شاخ بُزی)و گنبد ایرانی زاده ی هَرم است. ولی قوس رومی ،قسمتی از دایره و کوپل رومی قسمتی از کره است. ایرانیان ،سوای ملات هوایی زودگیر(ملات گچ)و ملات آبی کُند گیر (شفته آهکی) برای آب بندی کردن،ملات زودگیر آبی هم می ساختند. با سفیده ی تخم مرغ و گرد آهک زنده (
CaO) ملاتی می ساختندکه هم تاب زیاد دارد و هم زود می گیرد و در آب پایدار است.
زیرا ،گرد آهک زنده (
CaO) با آب سفیده ی تخم مرغ ترکیب آهک شکفته (2(OH)Ca) می دهدو Cal/g ۲۷۵ گرما آزاد می شود. با گرمای آزاد شده ،سفیده ی تخم مرغ می پزد و ملات ،جسم سخت بادوامی می شود. ..................

       ملات گچ
ملات گچ خالص از پاشیدن گرد گچ در آب و به هم زدن آن به دست می‌آید. چنین ملاتی زودگیر است و تنها برای کارهایی که با سرعت انجام می‌گیرد، مناسب می‌باشد. برای اینکه بتوان با ملات گچ کار کرد، باید زمان گیرش آن به تأخیر افتد. افزودن خاک رس، خمیر آهک و افزودنیهایی دیگر مانند سریشم نجاری آن را کندگیر می‌کنند.

ملات گچ خالص برای قشر میانی سفیدکاری و اتصال قطعات گچی مناسب، است همچنین در بعضی موارد برای اندودهای زودگیر مانند اندود آستر سقفهای کاذب به کار می‌رود.

در قشر رویه سفیدکاری، ملات گچ خالص به کار می‌رود و برای اینکه فرصت کافی برای کار کردن با آن وجود داشته باشد، هنگام گرفتن آن را ورز می‌دهند تا بلورهای سوزنی شکل گچ مهلتی برای در هم رفتن پیدا نکنند و ملات یکپارچه گچ درست نشود. چنین ملاتی را ملات گچ کشته می‌نامند.

گچ کشته در تماس با اجسام، سفیدی پس می‌دهد و بسیار نرم است. وجود آهک نشکفته، آهک دو آتشه (سوخته) و منیزی سوخته در ملاتهای گچ، سبب ایجاد آلوئک در اندودهای گچی می‌شود.

ملات گچی مرمری در اندودکاری نقاط مرطوب و مکانهایی که نیاز به شستشو دارند، به مصرف می‌رسد.
 

       ملات گچ و خاک
افزودن خاک رسی به گچ به مقادیر زیاد آن را کندگیر و ارزان می‌کند، معمولاً نسبت خاک رس به گچ از 1 به 2 تا 1 به 1 تغییر می‌کند که ملات اخیرالذکر به ملات گچ نیم و نیم معروف بوده و متداول‌تر است.

مصرف ملات گچ در طاق‌زنی و تیغه‌سازی و قشر آستر اندودکاریهای داخل ساختمان است. برای ساختن آن مخلوط گچ و خاک را به آهستگی در آب پاشیده به هم می‌زنند.
 

       ملات گچ و ماسه
از اختلاط گچ با ماسه ریزدانه ملات گچ و ماسه ساخته می‌شود که می‌توان از آن به جای ملات گچ و خاک برای زیرسازی اندودها در نقاطی که ماسه بادی یا ساحلی یا رودخانه‌ای ریزدانه فراوان است، استفاده کرد. انواع ماسه ریزدانه و دانه‌بندی آنها در استاندارد 301 ایران آمده است، درشت‌ترین دانه در ماسه برای این نوع ملات، 2 میلیمتر ذکر گردیده است.
 

       ملات گچ و پرلیت
از پرلیت منبسط و گچ، ملات سبکی ساخته می‌شود که جاذب صوتی مناسب و عایق حرارتی خوبی است. اندود پرلیت و گچ از نفوذ آتش به اسکلت فولادی و بتن فولادی ساختمانها جلوگیری نموده و خطر گسترش آتش را کاهش می‌دهد.
 

       ملات گچ و آهک
ملات گچ برای مناطق خشک مناسب است و آن را نمی‌توان در نقاطی که رطوبت نسبی هوا از 60% تجاوز می‌کند، مصرف کرد. برای این نواحی ملات گچ و آهک مناسب‌تر است. افزودن 3 پیمانه خمیر آهک به یک پیمانه گچ یا دو قسمت وزنی گرد آهک شکفته به یک قسمت گچ، آن را کندگیر کرده و برای قشر رویی مناسب می‌سازد. برای مناطق مرطوب، ملات گچ و آهک مذکور مناسب‌تر است، زیرا پس از مدتی که از مصرف آن گذشت، آهک با گرفتن گاز کربن از هوا به سنگ آهک تبدیل می‌شود که جسمی سخت و در برابر آب و بخار پایدار است.
 

افزايش مقاومت ملات گچ

با استفاده از افزودني تبديل گچ به سيمان مي توان مقاومت ملات گچ را تا دو برابر افزايش دهيد.
پيش از توضيح اين مطلب لازم است شرح مختصري در مورد نقش آب در ملات گچ داده شود.
گچ وقتي با آب مخلوط ميشود با آن واكنش داده و آبگيري ميكند مقدار آب لازم براي واكنش گچ 20درصد وزن آن ميباشد (به ازاي هر كيلو گچ 200گرم آب) ولي اگر اين مقدار آب اضافه گردد ملات حاصله حالت خميري نخواهد داشت پس آب بيشتري اضافه ميگردد تا هم گچ حالت خميري داشته باشد و هم ديرگيرتر شود.
هر چه ميزان آب بيشتر باشد ، گچ ديرگيرتر شده و مقاومت ملات سخت شده ي آن نيز كاهش مي يابد و برعكس.
دليل اين امر اين است كه مقدار آبي كه يك كيلوگرم پودر گچ احتياج دارد تا واكنش دهد همان طور كه در بالا ذكر شد از لحاظ تئوري 2/0 ليتر است يعني تقريباً 20% وزن گچ و بقيه آب اضافي به صورت آزاد در ملات سخت شده باقي مي ماند كه بعدا تبخير شده و ايجاد تخلخل ميكند كه اين تخلخل ملات سخت شده را ضعيف ميكند.
اما با استفاده از افزودني تبديل گچ به سيمان مي توان زمان گيرش را با اين افزودني كنترل كرد و آب بيشتري اضافه نگردد همچنين يكي از خواص اين افزودني افزايش رواني ملات ميباشد.
اگر مقدار آب ملات گچ را كاهش ندهيم و فقط اين افزودني را اضافه كنيم مقاومت ملات سخت شده ده درصد افزايش ميابد ولي اگر همزمان با افزودن اين ماده مقدار آب را كاهش دهيم ميتوان مقاومت گچ را تا دو برابر افزايش داد.

قبل از اینکه در مورذ گچ مطلبی بیان شودبعنوان آشنایی به اختصار در مورد مواد معدنیغیرفلزی مطالبی عنوان می شودمواد معدنی فلزی خود به چندین گروه مانند سرامیک , شیشه , مواخام موادچسبنده , مصالح ساختمانی تقسیم میشوند
گروه مصالح ساختمانی خود به دو گروه مصالح ساختمانی مصنوعی و طبیعی تقسیم میشود . که هر کدام از آنها به چند گروه تقسیم میشود . آنچه که در اینجا مورد بررسی قرار می گیرد یکی از این گروهها به نام مواد چسبنده است. مقصود از مواد چسبنده در اینجا مواد چسبنده کلاسیک نیست بلکه موادی مورد نظر است که با مواد پر کننده یا تقلیل دهندهُ و هم جنس با آب به نسبتهای مختلف مخلوط شده و توده ای (ملات) به دست میدهد که شکل پذیری خوبی دارد بعداَ سخت میگردد.
ماده خام گچ یا سنگ گچ بنام سولفات کلسیم دی هیدرات (
CaSO4.2H2O) نامیده می شود که اصطلاح انگلیسی آن GYPSUM است. ماده خام سلفات کلسیم که هم به طور مصنوعی تهیه میشود وهم در طبیعت به صورت سنگ گچ وجود دارد به ایندریت خام معروف است,
نوع طبیعی و مصنوعی سولفات کلسیم تفاوتی نداشته و فقط ایندریت بدست آمده از فرآیند گچ پزی از مواد خام گچ متفاوت میشود.
در اثر پخش(کلسینه کردن – دهیدراته کردن) جزئی و کامل و سولفات کلسیم دی هیدرات موادی حاصل می شود که بنام گچ ((
PLASTER موسومند.

تهیه گچ:
تهیه گچ در محدوده فوق العاده زیادی قرار گرفته که بوجود آورنده آن تنوع در نوع گچ می باشد که این تنوع از خود به علت فازهای مختلف در سیستم
CUSO4-H2O بوجود آمده است
برای تهیه گچ در فرآیندهای صنعتی دانستن فازها و تغییرات و تبدیلات آنها در سیتم
CaSO4-H2O اهمیت دارد و مطالب زیر نشان دهنده دانش امروزی درباره این سیستم می باشد, در سیستم CaSO4-H2O طبق ترکیبات استو کیومتری سشه فاز زیر بدست می آید:
دی هیدرات =
CASO4 - 2H2O
نیمه هیدرات =
CASO4 – 1/2 H2O
ایندریت =
CASO4
عملاَ کاربرد گچدر صنعت فقط به خواص قطعات گچی نظیر استحکام , قابلیت چسبیدن , وزن مخصوص طناهری وغیره بستگی نداشته بلکه خواص دیگری نظیر چگونگی سخت شدن (گیرش), از دیگر فاکتورهای مهم که در کاربرد گچ بی تاُثیر نیست نسبت آب و گچ (مقدار گچی که در 100 میلی لیتر آب محلول می باشد)
قابلیت کارکردن با آن و غیره است.
گچ به طور کلی توسط کاهش یا ناقص آب تبلور سنگ گچ بدست می آید , یعنی هدف آن است که با کمترین مخارخ و با صرفه ترین متد توسط حرارت دادن سنگ گچ مواد نهایی مورد دلخواه و تک فازی ویایک مخلوط چند فازی که مقدار فازهای آن کاملاُ مشخص باشد بدست آید.

گچ و خواص ان

مواد افزودنی
گاه برای تغییر در زمان گرفتن گچ موادی را به آن با نسبت های معین اضافه می کنند.
1- اگر 5/0 درصد وزن گچ به آن نمک طعام
اضافه کنیم زمان گیرش 5 دقیقه کاهش می یابد. همچنین اگر از 4 – 1 درصد، نمک طعام اضافه کنیم زمان گیرش 5/3 دقیقه می شود. اما اگر نمک بیش از 4 درصد باشد، گچ کندگیر می شود.
2- اگر به ملات گچ، تا یک درصد وزن آن زاج سفید اضافه کنند زمان آغاز گرفتن تا 5/15 دقیقه به تأخیر می افتد ولی بیشتر از یک درصد، گچ را تند گیر می کند.
3- اگر به ملات گچ 6 – 1 درصد آن، سریش اضافه کنیم، آغاز گرفتن آن 38 – 12 دقیقه به تأخیر می افتد.
4- با افزودن 1 – 5/0 درصد براکس به گچ، آغاز گرفتن آن بین 15 دقیقه تا 5/1 ساعت به تأخیر می افتد.
5- اگر به ملات گچ، 15 – 10 درصد وزن آن، خاک رس اضافه شود (ملات گچ و خاک) آغاز گرفتن آن حداکثر 5/12 دقیقه به تأخیر می افتد.
6- آب گرم در زمان گرفتن تأثیر چندانی ندارد.
گچ و دما
هنگام ملات سازی، گچ گرمایی در حدود 20 – 15 درجه تولید می کند، بنابراین از نظر تئوری گچ را می توان در دماهای پایین و حتی زیر صفر بکار برد. اما عملا از بکار بردن گچ در دماهای زیر 6 – 5 درجه خودداری می کنند.
مقاومت گچ در برابر آب
گچ در برابر آب بسیار ضعیف است. لایه گچ در برابر رطوبت طبله کرده و از هم جدا می شود. حتی اگر رطوبت از بین برود، گچ به حالت اول خود باز نخواهد گشت، بنابراین از گـچی کـه در بـرابـر آب مقـاوم نشـده باشد در جـاهایی که رطـوبت دارد مانند حمام، اسـتفاده نمی شود.
مقاوم کردن گچ در برابر آب
گچ انیدریت را کاملا پودر و در محلول زاج٢ .
eng.com/newreply.php?do=newreply&noquote=1&p=21132#_ftn1) خمیر می کنند. خمیر را به کوره برده و در دمای 500 درجه می پزند. سپس آن را با آسیاب به گرد گچ تبدیل می کنند. این گچ در برابر آب مقاوم بوده و طبله نمی کند، بنابراین می توان از این گچ در نمای ساختمان، سرویس ها و آشپزخانه استفاده کرد.
مقاوم کردن اندود گچ در برابر آب
در فضاهایی مانند سقفِ سرویس های بهداشتی و آشپزخانه، اندود گچ در مقابل بخار آب قرار دارد. برای آنکه بخار آب به اندود گچ آسیبی نرساند روی آنرا با یک یا چند لایه رنگِ روغن می پوشانند تا بدین وسیله مقاومت آن در مقابل آب و مخصوصا بخار آب بیشتر گردد. البته باز هم بـعد از مدتی سـقف یا دیوار این گـونه فضاها، در اثر مجـاورت با بخار آب طبله می کند.
گچ کُشته
گچ زودگیر است و پس از سخت شدن حالت شکل پذیری را از دست می دهد و فرصت کمی برای کار کردن به کارگران می دهد. بنابراین کارگران از گچی استفاده می کنند که هرگز سخت نشود.
پس از اندود کاری با ملات گچ از گچ کشته استفاده می کنند. گچ کشته هرگز سخت نشده و تا قبل از خشك شدن حالت شكل‌پذيري خود را حفظ مي‌كند توجه شود كه ضخامت نبايد بيش از 1 ميليمتر شود. البته این کار تنها از دست کارگرانی برمی آید که در این کار توانا باشند مثلا حدود 20 سال کار کرده باشند. دیگران این کار را با ضخامت بالاتر انجام می دهند که باعث پوسته پوسته شدن سطح کار می شود.
ساخت گچ کشته
گچ را از الک هایی با سوراخ هایی بسیار ریز رد می کنند. سپس آن را با مقدار زیادی آب (تا آنجا که نگارنده اطلاع دارد حدود 80 – 70% وزن گچ) مخلوط می کنند. پس از آن برای جلوگیری از تشکیل کریستال ها که موجب سخت شدن می شود، آن را مالش می دهند. پس از 12 – 10 دقیقه مالش، گچ کشته به دست می آید.
علل ترک خوردن گچ کاری
ترک خوردگی می تواند دلایل مختلفی داشته باشد از جمله:
1. در موقع ساختن ملات گچ، مقدار آب از حد معین بیشتر باشد یعنی درصد وزن آب نسبت به گچ زیاد باشد. در این صورت گچ پس از انبساط حجم نمی تواند جای آب های اضافی تبخیر شده را پر کند در نتیجه تقلیل حجم یافته و ترک می خورد.
2. یک لایه گچ با ضخامت بیش از 8 – 7 در یک نوبت کشیده شود. در این صورت آبِ گچ هایِ زیرین فرصت نمی کنند که بخار شوند حال آنکه آب گچ های رویی سریع بخار می شود. آب باقیمانده با ایجاد ترک هایی در سطح کار خود را به بیرون می رساند تا بخار شود.
3. در فصل سرما و درجات زیر صفر، آبِ ملاتِ گچ قبل از انبساط یخ می زند. پس از آنکه یخ ذوب شد گچ فاسد شده و دیگر منبسط نمی شود در نتیجه در سطح کار ترک هایی ایجاد می کند.
4. نشست های ساختمانی در گچِ کاری ترک هایی ایجاد می کند که معمولا با افق زاویه 45 درجه می سازد.
گچ و فلزات
اگر به کناره های چهارچوب فلزی درب نگاه کنید، احتمالا خوردگی هایی می بینید. علت آن تماس گچ با فلزات است.
گچ با فلزات آهن، روی و سرب ترکیب شده و تولید سولفات می کند. در ساختمان ها مخصوصا ساختمان های فلزی، حتما باید روی تمام قطعات فلزی را قبل از مصرف گچ با یک لایه از رنگ مخصوص که به آن ضد زنگ می گویند پوشاند.
مقاومت فشاری و کششی
معمولا مصرف گچ در ساختمان برای اعضای باربر نیست، بلکه برای نازک کاری مصرف می شود. بنابراین گچ باید تنها وزن خود را تحمل کند.
مقاومت فشاری گچ سخت شده بیش از 30 كيلوگرم و مقاومت کششی آن بیش از 5 كيلوگرم است که برای تحمل وزن خود کافی است.
تخته های پیش ساخته
در ساختمان ها برای جدا سازی فضاهای داخلی از تیغه بندی استفاده می کنند. در فضاهای داخلی آپارتمانی احتیاج به مصالحی بسیار سبک داریم که وزن زیادی را به سازه وارد نکند.
در ایران برای این کار معمولا از بلوک سفالی توخالی بهره می برند. گاهی نیز از قطعات گچی پیش ساخته با ابعاد تقريبي 80 در 50 در 50 سانتي‌متر استفاده می کنند.
قطعات به شکل کام و زبانه روی هم قرار گرفته و ملات بین آنها چسب مخصوصی است که مخلوط گچ داشته و پس از مصرف، کاملا هم رنگ تخته ها می شود.
پس از نصب پلاک ها، می توان روی آنرا با اندود گچ یا کاغذ دیواری پوشاند. البته این قطعات نیز در برابر آب مقاومتی ندارند.
قطعات گچی دارای کاربردها و به تبع آن اشکال مختلفی است. مثلا آن را بجای گچ کاری به دیواره سالن ها می چسبانند و از خاصیت اکوستیکی آن استفاده می کنند یا از تخته گچی مقاوم در مقابل آتش سوزی و حرارت در فضای خصوصی استفاده می کنند تا امنیت آن بالاتر رود و یا آن را بصورت گل و بوته در تزیین فضای داخلی ساختمان بعنوان گچ بری پیش ساخته استفاده می شود.
ساخت تخته های پیش ساخته سبک
در تیغه بندی حجم قطعه مورد نظر است نه وزن آن. بنابراین هر قدر که وزن آن کمتر باشد بهتر است.
گاهی برای ساخت قطعه گچی از گچ پوک شده استفاده می کنند. گچ پوک شده گچی است که به هنگام سخت شدن، دارای خلل و فرج بسیاری است. برای ساخت آن، به آبی که با آن ملات گچ را می سازند، موادی را مانند آب اکسیژنه یا سولفات آلومینیوم اضافه می کنند. به هنگام سخت شدن این گچ، مواد حباب هایی ایجاد کرده و در گچ خلل و فرجی بوجود می آورند در نتیجه وزن مخصوص تخته کم می شود.
همچنین می توان، با اضافه کردن مواد دیگری به ملات گچ مانند پودر کاه و سبوس برنج، قطعات سبکی ساخت.
اگر به ملات گچ موادی مانند مو، الیاف گیاهی، مفتول های باریک فلزی و... اضافه کنند قطعه گچ مسلح بدست می آید که نسبت به دیگر قطعات از مقاومت کششی و فشاری بیشتری برخوردار است.

ملات ها از جمله چسبهای ساختمانی می باشند كه موجب چسپانیدن قطعات مصالح به یكدیگر می گردند و یا به عبارت دیگر دو قطعه از مصالح ساختمانی را به خود می چسبانند.

البته باید توجه كرد كه بجز ملاتها چسبهای دیگری نیز در ساختمان بكار می رود مانند چسب سنگ و یا چسبهای رزینی كه به آنها ملات گفته نمی شود.

ملات ها از دو قسمت اصلی تشكیل می شوند . چسب كه دارای حجم كمی بوده و به جسم پركننده كه تقریبا" در حدود 80% حجم ملات را تشكیل می دهد بعنوان مثال در ملات ماسه سیمان سیمان بعنوان چسب و ماسه بعنوان جسم پركننده نام برده می شود .

ملاتها عمدتا" به دو قسمت ملاتهای زودگیر كه ماده چسبنده در این ملاتها گچ می باشد و ملات های دیگر دیر گیر هستند كه شامل سایر ملاتها هستند.

ملاتهای زودگیر :

-    این ملاتها بسیار زودگیر بوده بطوریكه پس از 3 الی 4 دقیقه بعد از آنكه باآب مخلوط شدند شروع به سخت شدن نموده و بعد از10 الی 15 دقیقه عمل سخت شدن به پایان می رسد. محل مصرف این ملاتها بیشتر در تیغه های 5 سانتی متری می باشد و یا برای نصب موقت قطعات به یكدیگر و یا به دیوار است .

از انواع ملاتهای زودگیر می توان ملات گچ – ملات خاك و گچ و ملاتها با سیمانهای زودگیر نام برد.

 

ملاتهای دیرگیر:

این ملاتها اغلب در مجاورت هوا و گاهی نیز در زیر آب سخت می شوند. زمان سخت شدن این ملاتها اغلب از 2 ساعت شروع شده و تا 48 ساعت تقریبا" به0 8% سختی خود می رسند.

 

پانل های دیواری شیلر:

 

یکی از محصولات تولیدی شرکت شیلر پانلهای دیواری می باشد.
پانلهای شیلر با داشتن سه لایه عایق حرارتی و صوتی (دو لایۀ خارجی پلی یورتان و یک لایۀ میانی پلی استایرن) مشکل تبادل حرارتی و صوتی دیوارها در ساختمان را به بهترین نحو حل کرده است.
پانلهای شیلر با مزیتهای دیگری نظیر سبک بودن، محکم بودن، قابلیت اجرا و نصب ساده و تنوع پذیری، امکان ساده سازی و بهینه سازی هرگونه عملیات ساختمانی رافراهم نموده و با سازگاری با انواع نماها نظیر نماهای آجر، طرح آجر، سیمانی، گچی، پی وی سی و ... قابلیت انطباق با سلیقه های گوناگونِ مصرف کنندگان را دارا می باشد.

اجزای تشکیل دهندۀ پانلِ دیواری شیلر

 

پلان نوعیِ پانل دیواری شیلر (سه نمای پانل):

 

ابعاد پانلهای تولیدی به موارد مذکور محدود نشده و بسته به نیاز و سفارش مصرف کننده قابل تغییر است.

 

   اطلاعات عمومی گچ

 

تاریخچه ای کوتاه از گچ وسنگ گچ

قدیمی ترین آثار بجای مانده از گچ مربوط به 9000 سال قبل می باشد که در آناتولی و سوریه کشف شده اند. همچنین می دانیم که 5000 سال قبل مصری ها سنگ گچ را در هوای آزاد در درون آتش می سوزاندندو سپس آنرا می کوبیدند و تبدیل به پودر می کردند و در نهایت این پودر را با آب ترکیب می کردند و دیواره های کاخ ها و معابد خود را با گچ می پوشاندند . برخی از نمونه های اولیه گچ در اهرام مصر کشف شده اند. علاوه براین یونانی ها از گچ بصورت خاص ( گچ  سلنیوم  که  شفاف  می باشد )  بعنوان  پنجره   معابدشان  استفاده می کردند . رومی ها با استفاده از گچ از هزاران مجسمه یونانی کپی  برداری کرده اند .

 

گچ پاریس

بشر  در طی قرن ها در نقاط مختلف جهان درخصوص پخت گچ مهارت هایی را  کسب کرده بود . در سالهای 1700 میلادی  پاریس مرکز  گچ  بود ( گچ پاریس )  چرا که تمامی دیوارهای خانه های چوبی برای جلوگیری از آتش سوزی با گچ پوشیده می شد. پادشاه  فرانسه این قانون را بعد از اینکه  لندن بزرگ در سال 1666 در اثر آتش سوزی از بین رفت اجباری نمود .

دانش ما در زمینه استفاده از گچ در قبل از قرن نوزدهم محدود می باشد. با این وجود تحقیقات نشان می دهد که در قرن شانزدهم گچ همراه آهک در کف ها دیوارها و سقف ها مورد استفاده قرار می گر فته است اما ثابت گردیده است که گچ بری تزئینی که قبلا یکی از موارد استفاده از گچ در نظر گرفته می شده است در این دوران دارای سوابق بسیار مختصری می باشد.

 

تاریخچه گچ در ایران

در ایران نیز گچ از زمان های بسیار دور مورد مصرف قرار می گرفته است . کاربرد گچ در پوشش قوسی کانال ها در قسمتی از بناهای تخت جمشید از دوره هخامنشی به یادگار مانده است. ملات گچ در دوره ساسانیان در اسکلت سازی بناها وهمچنین جهت نماسازی کاربرد فراوان داشته است .

 

هنر گچبری

 یکی از پدیده های هنری در معماری بی همتای ایران   هتر گچبری است که در کاوش های باستان شناسی نمونه ها و نشانه هایی از رواج این هنر در روزگار ساسانی به دست آمده است . یکی از کاربردهای ویژه گچ ، اندود کردن دیوارها و  آراستن سطوح  داخلی ساختمانها است و هنر گچبری این آراستگی را به حد کمال و دلنوازی می رساند .

آثار گچبری را در دوره های مختلف تاریخ ایران می توان مشاهده کرد برای نمونه در دوره سلجوقی به مسجد علویان در همدان – در دوره ایلخانی به بقعه بایزید بسطامی در بسطام – در دوره تیموری به  بقعه شیخ احمد جامی در تربت جام – در دوره صفویه  به  کاخ عالی قاپو در اصفهان – در دوره زندیه  به عمارت کلاه فرنگی در شیراز و در دوره قاجار به  کاخ گلستان در تهران می توان اشاره نمود .

  

منشا ذخایر سنگ گچ

سنگ گچ در بسیاری از نقاط دنیا یافت می شود. ذخایر سنگ گچ بصورت لایه های تخت با ضخامتی در حدود 6 تا 8 فوت روی هم قرار گرفته اند.و اغلب دربین این لایه ها سنگ آهک یا سنگ رسی نیز قرار گرفته است .ذخایر سنگ گچ میلیونها سال قبل زمانی که آب شور اقیانوسها بیشتر سطح زمین را پوشانده بودند تشکیل گردیده است . زمانی که آب اقیانوسها عقب نشینی کردند ودر میان خشکی محصور شدند مرداب ها شکل گرفتند وبا ادامه این تبخیر این آب ها شورتر وشورتر شدند و هنگامی که این نمک ها رسوب کردند به ترتیب ترکیبات مختلفی را تشکیل دادند که یکی از آنها سنگ گچ بود . با گذشت سال ها این ذخایر نمکی با گیاهان پوسیده و سایر مواد معدنی ترکیب شده و سرانجام حاصل کار تشکیل سنگ های لایه لایه بود که بطور متناوب یک لایه آن سنگ گچ و لایه دیگر آن سنگ آهک بود که کل این لایه ها با حجم زیادی از ذخایر یخی پوشیده شده بود .

سنگ گچ بصورت تجاری هم از معادن روباز وهم از معادن زیرزمینی نزدیک سطح زمین استخراج می گردد .

رگه های گچ بندرت دارای ضخامتی بیش از 20 فوت می باشند .

گچ یک کانی غیرفلزی است که به شکل سنگ در طبیعت موجود می باشد. این کانی از نظر وزنی متشکل از 79.1درصد سولفات کلسیم و 20.9 درصد آب می باشد . شیمی دان ها آن را سولفات کلسیم هیدراته می نامند زیرا که یک مولکول از سولفات کلسیم با دو مولکول آب ترکیب شده است . فرمول شیمیایی آن CaSo4  2H2o  می باشد. از نظر حجمی نزدیک به 50 درصد ساختار معدنی آن را آب تشکیل می دهد. با این وجود این آب کاملا خشک وبه آب تبلور مشهور می باشد . این آب را می توان با یخ مقایسه کرد چرا که یخ نیز آبی است که به شکل بلور می باشد. اما در این میان یک تفاوت مهم وجود دارد زمانی که یخ در معرض حرارت با دمای 32  درجه فارنهایت  قرار  می گیرد  شروع  به  ذوب  شدن  می کند  و به  آب تبدیل می شود اما آب تبلور موجود در سنگ گچ تا زمانی که در معرض حرارت بالای 212 درجه فارنهایت قرار نگیرد تغییری نمی کند ولی در این درجه حرارت آب تبلور تغییر شکل داده و به بخار  تبدیل  می شود  و  درست همانند  بخاری  که  از  آب  در  دمای  212  درجه  فارنهایت بر می خیزد از سنگ گچ خارج می شود .

در حالت خلوص کامل  سنگ  گچ  سفید  رنگ  می باشد  ولی معمولا  سنگ  گچ  دارای ناخالصی هایی است که این ناخالصی ها سبب می گردند رنگ سنگ گچ خاکستری  قهوه ای  صورتی و یا حتی تقریبا سیاه به نظر برسد .

  

 

از سنگ گچ تا گچ

انتخاب سنگ گچ و نحوه آماده سازی آن از عوامل کلیدی برای تولید گچ مرغوب می باشد .

واکنش شیمیایی در هنگام پخت  گچ عبارت است از :

(CaSo4,2H2o)+heat = (CaSo4, ½ H20)+ 1.5 H20

برای پخت گچ دوروش وجود دارد :

روش اول : پخت تحت فشار اتمسفر برای تولید گچ بتا

روش دوم : پخت تحت فشار فزاینده برای تولید گچ آلفا

تنظیم برخی از  پارامترهای اساسی  پخت برای کنترل میزان تبلور گچ بسیار ضروری می باشد و کارایی گچ تا حد زیادی بستگی به اندازه و شکل بلورهای آن دارد.

پخت گچ در درجه حرارت بالاتر هیدرات های  (CaSo4)  متفاوتی را تولید می کند.

  

ویژگی ضد حریق گچ  

سنگ گچ  دارای آب زیادی  است  که در  هنگام  قرار  گرفتن در  معرض  حرارت  شدید  آزاد می گردد این ویژگی سبب گردیده است که مصالح ساختمانی ساخته شده از گچ برای جلوگیری از آتش سوزی پیشنهاد داده شوند .

زمانی که یک دیوار یا سقف گچ اندود شده در معرض حرارت  عادی یک اتاق قرار می گیرد هیچ اتفاقی رخ نمی دهد اما چناچه وسایل یک اتاق طعمه حریق شود حرارت سریعا از 212 درجه فارنهایت بالاترخواهد رفت . با این وجود حرارت آتش هر چقدر که باشد حرارت سقف ها و دیواره های گجی از 212 درجه  فارنهلیت بالاتر نخواهد رفت. زیرا در این درجه حرارت آب موجود در گچ شروع به تبخیر می کند وبه صورت بخار آزاد می گردد تا زمانی که تمام آب تبلور ترکیبی خارج گردد . گچ در دمای 212 درجه فارنهایت باقی می ماند واز اسکلت چوبی ساختمان یا هر ماده قابل اشتعالی که بوسیله گچ قابل پوشش باشد محافظت می کند.

البته این محافظت برای مدت زمان محدودی دوام می یابد که این مدت بستگی به ضخامت گچ  دارد البته خود گچ نیز در این فرآیند پخت از بین می رود . با این وجود ساختمان های بیشماری به دلیل همین عملکرد تاخیری گچ در  برابر آتش از نابودی نجات پیدا کرده اند که در این حالت یا گچ از آسیب رساندن آتش به سازه ها جلوگیری کرده است و یا فرصت ارزشمندی را برای اطفا حریق و نجات جان واموال فراهم آورده است .

زمان گرفتن ملات گچ

گچ ساختمانی باید زود شروع به گرفتن و سخت شدن نموده و سخت شدن آن نیز باید خیلی زود پایان یابد گچ ساختمانی مرغوب آن است که زمان گرفتن آن زودتر از 8 دقیقه شروع نشود و حداکثر از 25 دقیقه دیرتر شروع به گرفتن ننماید و پایان سخت شدن آن نباید زودتر از 20 دقیقه و دیرتر از یک ساعت باشد.

زمان گرفتن ملات گچ

گچ ساختمانی باید زود شروع به گرفتن و سخت شدن نموده و سخت شدن آن نیز باید خیلی زود پایان یابد گچ ساختمانی مرغوب آن است که زمان گرفتن آن زودتر از 8 دقیقه شروع نشود و حداکثر از 25 دقیقه دیرتر شروع به گرفتن ننماید و پایان سخت شدن آن نباید زودتر از 20 دقیقه و دیرتر از یک ساعت باشد.

اندازه گیری زمان شروع و پایان گرفتن گچ

اگر در یک ظرف مقداری آب بریزیم و روی آن به مقداری لازم گچ اضافه کنیم (به همان مقدار که برای ساختن که برای ساختن ملات های کلی ساختمان گچ داخل آب می ریزیم) شروع زمان سخت شدن ملات از لحظه ای است که اگر داخل مخلوط را به وسیله میخی خط بیاندازیم بلافاصله جای خط پر نشود و پایان زمان سخت شدن آن زمانی است که اگر روی ملات سخت شده با انگشت ضربه بزنیم روی ملات در محلی که ضربه زده ایم آب ظاهر نشود (مقدار این ضربه باید در حدود 0.5 کیلو کرم بر سانتی متر مربع باشد).

شروع زمان گرفتن گچ از لحظه ای است که گچ را داخل آب می پاشیم و مدت سخت شدن آن از لحظه ای است که جای شیار روی ملات باقی بماند تا زمانی که در اثر ضربه زیر انگشت آب جمع نشود.

باید توجه داشت که گچ سخت شده شکل پذیری خود را از دست می دهد  و دیگر قابل مصرف نیست نباید سخت شدن گچ را با خشک شدن آن اشتباه کرد خشک شدن گچ با توجه به گرمی و سردی هوا ممکن است از چند ساعت تا چند روز بطول بیانجامد . خشک شدن گچ وقتی پایان می یابد که رنگ آن کاملا سفید شود.

مواد افزودنی در گچ

گاهی با افزودن بعضی مواد گچ را تندگیرتر یاکندگیرتر می کنند به شرح زیر:

اگر 0.5 درصد وزن گچ به آن نمک طعام NaCl اضافه کنیم انرا تند گیر کرده و زمان گیرش انرا به 5 دقیقه می رسانیم.

اگر از یک در صد تا 4 در صد وزن گچ به ان نمک طعام اضافه کنیم  زمان گیرش آن به 3.5 دقیقه می رسد حال اگر در صد نمک طعام را هر قدر اضافه کنیم زمان گیرش به تعویق می افتد و گچ کند گیرتر می شود به طوریکه با افزودن 10 در صد نمک طعام شروع زمان گرفتن گچ به 12.5 دقیقه می رسد. نمودار زیر بیانگر اثر نمک طعام  است:

زاج سفید گچ را کند گیرتر می نماید.

سریش نیز گچ را کندگیرتر می کند بطوریکه اگر به ملات گچ از یک در صد تا 6 درصد وزن ان سریش اضافه کنیم آغاز گرفتن گچ از 12.5 دقیقه تا 38 دقیقه به تاخیر می افتد. لازم به یادآوری است که سریش نوعی چسب گیاهی می باشد که در صنعت صحافی به طور وفور مورد استفاده قرار می گیرد. در حدود سالهای 1320 تا 1330 که اطاقها را کمتر نقاشی می نمود ند مقداری سریش به آب ملات گچی که جهت سفید کاری اتاقها مورد مصرف قرار می گرفت اضافه می کردندتا هنگام تکیه دادن به دیوار اتاقها لباس تکیه دهنده را کثیف نکند.

با افزودن 0.5 در صد تا 1 در صد وزن گچ براکس به فرمول H2O,Na2B4O7 زمان آغاز گرفتن گچ از 15 دقیقه تا 1.5 ساعت به تاخیر می افتد. نمودار زیر این اثر را نشان می دهد:

آب گرم در زمان گرفتن تاثیری چندانی ندارد.

اگر به ملات گچ از 0.1 تا 0.5 در صد وزن گچ سریشم اضافه کنیم زمان آغاز سخت شدن آن از 10 دقیقه تا 2 ساعت به تاخیر می افتد.

اگر به ملات گچ از 10 تا 50 درصد وزن آن خاک رس اضافه کنیم ( ملات گچ و خاک ) آغاز گرفتن ان حداکثر تا 12.5 دقیقه به تاخیر می افتد.

اگر به ملات گچ تا یک درصد وزن ان زاج سفید اضافه کنند زمان آغاز گرفتن آن تا 15.5 دقیقه به تاخیر می افتد ولی اگر مقدار زاج سفید را اضافه کرده و انرا تا 5 در صد برسانند ملات گچ تندگیر شده و زمان آغاز گرفتن ان به 7 دقیقه می رسد.

     زمان مصرف گچ از لحاظ دما

با توجه به آنکه در موقع ملات سازی گرما تولید می کند بطوریکه تقریبا تا حدود 15 تا 20 درجه گرم تر از محیط کارگاه می شود بدین سبب از لحاظ تئوری می توان ملات گچ را در دماهای زیر صفر نیز مصرف نمود ولی عملا در کارگاهها باید از این کار خودداری کرده و حداکثر ملات گچ را در دماهای کمتر از 5 یا 6 درجه بالای صفر مصرف ننمائیم.

به علت زودگیر بودن گچ با وجود انکه ملات انرا بسیار کم درست می کنند (حداکثر به اندازه یک استانبولی) نمی توان سطوح زیادی را با آن سفید کرده و کاملا صیقلی نمود زیرا قبل از انکه بتوانیم سطح گچ را با ماله پرداخت نموده تا سطوح صافی به دست آوریم گچ سخت شده و حالت پلاستیک بودن خود را از دست می دهد (سخت شدن ملات گچ با خشک شدن آن اشتباه نشود) بدین لحاظ پس از آنکه روی گچ و خاک را با ملات گچ اندود نمودند برای آنکه سطحی کاملا صیقلی به دست می آید.روی آن را کشته می کشند.

کشته ملات گچی است  که هیچ وقت سخت نمی شود و تا قبل از خشک شدن حالت پلاستیسیته خود را از دست نمیدهد البته باید توجه داشت که ضخامت کشته حداکثر نباید از یک میلیمتر تجاوز کند زیرا در غیر اینصورت پوسته پوسته شده و از سطح کار جدا میشود.

ساختن کشته

برای ساختن ملات کشته ابتدا گچ را از الکهای بسیار ریز رد می نمایند آنگاه آنرا مانند ملات معمولی گچ میسازند ولی بلافاصله پس از انکه دانه های گچ را داخل آب ریختند با دست انرا مالش داده و مانع ایجاد کریستالهای لازم جهت سخت شدن میگردند و بدین طریق پس از ده تا دوازده دقیقه که ملات را مالش دادند این ملات قبل از خشک شدن سخت نمیشود و به ان در اصطلاح بنائی کشته می گویند. ملات  کشته بعلت انکه سخت نم یشود. به کارگران گچ کار فرصت میدهد تا سطوح وسیعی را بوسیله آن با ماله کاملا صیقلی نماید.

اندازه دانه های گچ

همانطوریکه قبلا اشاره شد پس از انکه گچ را از کوره بیرون اوردند آنرا به آسیاب برده و با آسیابهای ساچمه ای و غیره آنرا خرد کرده و بصورت پودر در آورده و برای مصرف به بازار عرضه مینمایند بدیهی است هر قدر دانه های گچ ریزتر باشد گچ مرغوبتر بوده و برای کارهای ظریفتر مورد استفاده قرار می گیرد.

قطر بزرگترین دانه گچ مورد استفاده در کارهای ساختمانی نباید از 0.6 میلیمتر بزرگتر باشد و نود درصد آن باید ریزتر از 0.15 میلیمتر بوده و 99.5 درصد آن باید ریزتر از 0.2 میلیمتر باشد.

علل ترک خوردن گچ کاری

گاهی در ساختمان ملاحظه می کنیم که سطوح گچ کاری شده پس از خشک شدن و سخت شدن ترک می خورد و شکل بسیار بدی به محل ان میدهد این ترک خوردگی می تواند به دلایل زیر باشد:

اگر در موقع ساختن ملات گچ مقدار گچ را که درآب می ریزیم از حد معینی کمتر باشد (درصد وزن آب نسبت به گچ زیاد باشد) بطوریکه گچ نتواند پس از انبساط حجم آب مصرف شده در ملات را پر کند در نتیجه گچ پس از خشک شدن تقلیل حجم داده و می ترکد.

اگر کلفتی ملاتی که روی دیوار می کشیم از 7 – 8 سانتی متر بیشتر باشد و انرا در یک نوبت بکشیم لایه های روئی گچ در اثر مجاورت با هوا به فوریت خشک می شوند در حالی که هنوز لایه های درونی مرطوب هستند و اگر این لایه ها هم بخواهند خشک شوند یعنی آب آنها تبخیر شود ناچارا باید در سطح گچ کاری ترکهایی ایجاد شود تا امکان خروج بخارآب لایه های زیرین حاصل شود.

اگر در فصل سرما و درجات زیر صفر اقدام به گچ کاری بنماییم و آب ملات گچ قبل از انبساط و سخت شدن گچ یخ بزند فعل و انفعالات شیمیایی برای سخت شدن در ملات متوقف می شود. پس از انکه یخ ذوب شد گچ فاسد شده و دیگر به انبساط خود ادامه نمیدهد در نتیجه درسطح گچ کاری شده ترک خوردگی مشاهده می گردد.

بعضی از ترکها  در گچ کاری بعلل فوق نبوده و در اثر نشستهای ساختمان بوجود می آید این ترکها معمولا با زاویه 45 درجه نسبت به افق ظاهر می شود.

وزن مخصوص گچ

وزن مخصوص گچ بر حسب ریزی و درشتی دانه و همچنین لرزیده و نلرزیده ان متفاوت است و بطور کلی وزن مخصوص گچ از 0.85تا 1.4 تن بر متر مکعب می باشد.

گچ و خاک

اگر در ساختمان بخواهیم از گچ بعنوان ملات استفاده نماییم اغلب مواقع گچ و خاک رس را مخلوط کرده و از ملات گچ و خاک استفاده می کنند و از گچ تنها و بدون خاک فقط برای سفید کاری اطاقها و پوشش روی گچ و خاک استفاده می شود ان هم بعلت رنگ سفید ان است که آمادگی بهتری برای نقاشی دارد.

منظور از ملات گچ و خاک ملاتی است که از مخلوط شدن گچ و خاک رس به نسبت پنجاه درصد از هر کدام بدست امده باشد البته با توجه به تندگیر و کندگیر بودن گچ ممکن است میزان خاک رس کمتر یا بیشتر بشود.

خاک را به دلایل زیر با گچ مخلوط می نمایند:

قیمت خاک رس از گچ ارزانتر است زیرا همانطور یکه قبلا گفته شد سنگ گچ را پس از استخراج به کوره برده و عملیاتی روی ان انجام می دهند که موجب هزینه می باشد در صورتیکه خاک رس را پس از استخراج مستقیما به مصرف می رسانند و در هر شرایط  قیمت خاک رس از گچ ارزانتر است در نتیجه ملات گچ و خاک بسیار اقتصادی تر از گچ تنها است.

ملات گچ و خاک دیر گیر تر از ملات گچ می باشد . بدین علت دیرتر سخت شده و در نتیجه کارگران گچ کار بیشتر فرصت دارند  تا آن را روی ردیف قبلی آجر پهن نموده و ردیف بعدی آجر را روی آن بچسبانند.روی هم رفته کار کردن با آن آسان است.

ملات گچ و خاک از ملات گچ پلاستیک تر می باشد و زیر ماله بنا بهتر شکل می گیرد.

دوغ آب گچ

برای ساختن دوغ آب گچ عینا مانند ساختن ملات گچ عمل می نمایند فقط از آب بیشتری استفاده می کنند بطوریکه ملات کامل رقیق و روان باشد . از دوغ آب گچ برای پر کردن درزهای طاق ضربی استفاده می نمایند. دوغ آب گچ را قبل از ازدیاد حجم گچ مصرف می کنند و ملات گچ را تقریبا بعد از ازدیاد حجم گچ.

تخته های گچی پیش ساخته

در ساختمان هایی که اسکلت آنها فلزی یا بتنی است برای تیغه بندی جهت جدا کردن فضاهای داخلی آپارتمان احتیاج به مصالحی بسیار سبک داریم که وزن زیادی را به سازه تحمیل نکند برای این کار معمولا از بلوک سفالی تو خالی استفاده می کنند.

گاهی نیز از قطعات گچ به ابعاد تقریبی 50*50*8  سانتی متر استفاده می شود که این قطعات به شکل کام و زبانه روی هم قرار می گیرند. ملات بین آنها چسب مخصوصی است که مخلوط گچ داشته و پس از مصرف کاملا هم رنگ سایر قسمتهای تخته های گچی می شود.

پس از نصب پلاکهای گچی میتوان روی انرا با اندود گچ و یا کاغذ دیواری پوشانید.باید دقت نمود که از این قطعات در مکانهایی که مستقیما با آب در تماس هستند استفاده نشود مانند حمام ها و غیره زیرا همانطوری که گفته شد گچ در مقابل آب حساس بوده و خیلی زود فاسد می شود.

با توجه به این که برای تیغه بندی اتاقها فقط حجم قطعه مورد نظر می باشد در نتیجه وزن قطعه هر چقدر سبک تر باشد بهتر است زیرا بار کمتری را به پلها و ستون ها و فنداسیون وارد می کند. گاهی برای ساختن قطعات گچی جهت تیغه بندی از گچ پوک شده استفاده می کنند یعنی از گچی که در هنگام سخت شدن دارای خلل فرج بیشتری می باشد استفاده می شود.

برای ساختن گچ پوک به ابی که ملات گچ را با آن درست می کنند موادی اضافه می نمایند که تولید گاز بنماید مانند آب اکسیژنه یا سولفات آلومینیم این مواد در موقع سخت شدن گچ ایجاد حباب کرده و در نتیجه در گچ خلل و فرج ایجاد می شود و وزن مخصوص قطعه گچی کم می شود.

برای ساختن قطعات گچی سبک علاوه بر روش فوق می توان با اضافه کردن مواد دیگری به ملات گچ مانند پودر کاه – سبوس برنج – قطعات گچی سبک به دست آورد؛ و همچنین اگر به ملات گچ موادی مانند مو – الیاف گیاهی – و مفتولهای باریک فلزی و غیره استفاده کنند قطعه گچی مسلح به دست می آید که نسبت به قطعه گچ معمولی و قطعه گچی پوک دارای مقاومت کششی و فشاری بیشتری است.

از قطعات گچی استفادههای دیگری نیز به عمل می آید مثلا قطعات مذکور را به شکل و اندازه دلخواه در می آورند و آنرا به جای گچ کاری به دیوار سالنها می چسبانند و از آن به جای آکوستیک استفاده می نمایند و یا تخته گچی مقاوم در مقابل حرارت می سازند و فضای خصوصی را که باید دارای امنیت بیشتری در مقابل آتش سوزی یا تبادل حرارت داشته باشد با آن می پو شانند.

در ساخت هر یک از این قطعات باید ویژگی های مخصوصی رعایت شود.هم چنین قطعات گچی را به شکل گل و بوته در می آورند و از آن برای تزیین فضاهای داخلی ساختمان به عنوان گچ بری پیش ساخته استفاده می نمایند.

گچ و فلزات

به علت آنکه ملات گچ اگر در مجاورت آهن – روی – سرب قرار بگیرد با آن ترکیب شده و تولید سولفات می نماید و در نتیجه موجب ضعیف شدن قطعه به کار رفته می شود در ساختمانها مخصوصا ساختمانهایی که اسکلت آن فلزی بوده و سقف طاق ضربی می باشد باید حتما روی تمام قطعات فلزی را قبل از اجراء طاق ضربی و مصرف هر گونه گچ با یک لایه از روغن مخصوص که به آن ضد زنگ می گویند پوشانیده شود تا بدین وسیله از فساد آهن جلوگیری گردد.

مقاوم کردن اندود گچ در مقابل آب

در فضاهایی از آپارتمانهای مسکونی که اندود گچ در مقابل بخار آب قرار دارد.مانند سقف حمام ها و یا توالت ها و یا آشپزخانه ها برای آنکه بخار آب به گچ آسیبی نرسانند روی آنرا با یک یا چند لایه رنگ روغن می پوشانند تا بدین وسیله مقاومت آن در مقابل آب و مخصوصا بخار آب زیادتر گردد ولی این رنگ روغن نمی توانند گچ را صد در صد در مقابل آب مقاوم نماید و باز هم بعد از چندی سقف یا دیوار این گونه فضاها در اثر مجاورت با بخار آب  طبله می نمایند.

مقاومت کششی و فشاری گچ

معمولا مصرف گچ در ساختمان برای اعضاء باربر نبوده بلکه فقط برای نازک کاری به کار می رود بدین لحاظ اگر ملات گچ پس از سخت شدن و خشک شدن بتواند وزن خود را تحمل کند کافی می باشد در آزمایشهایی که به عمل آمده نشان می دهد که مقاومت فشاری گچ سخت شده بیش از 30 کیلوگرم بر سانتی متر مربع و مقاومت کششی آن بیش از 5 کیلو گرم بر سانتی متر است که این هر دو برای مصرف گچ در ساختمان برای نازک کاری کافی است.

انبار کردن گچ

اگر گچ به صورت فله به کارگاه وارد شود باید بلافاصله مصرف گردد زیرا همانطوری که قبلن نیز اشاره شد گچ میل ترکیبی شدیدی با آب داشته و حتی رطوبت هوا را جذب می کند و پس از مدتی نه چندان طولانی فاسد می شود یعنی در موقع مخلوط کردن آن با آب ازدیاد حجم پیدا نکرده و سخت نمی شود ولی اگر گچ پاکتی را به طریقه صحیحی انبار کنند به طوریکه دور از رطوبت باشد میتوان حتی پس از یک سال هم از آن استفاده نمود.

برای انبار کردن گچ باید انرا روی تخته هایی که از زمین فاصله داشته باشد بچینند برای ایجاد فاصله تخته های زیرگچ از زمین میتوان از قطعات آجر یا بلوک سفالی استفاده نمود و هم چنین باید فاصله گچ از دیوارهای انبار 20 سانتی متر باشد و نباید حداکثر بیش از 10 پاکت گچ را روی هم چید زیرا ممکن است گچ داخل پاکتهای پایین تر در اثر وزن پاکتهای بالایی بهم دیگر چسبیده و کلوخه شود . خلاصه گچ را باید طوری انبار نمود که هوا به راحتی بتواند بین آن جریان پیدا کرده و هم چنین زیر فشار نباشد

شرکت گچ صنعتی امید سمنان

 شرکت گچ صنعتی امید سمنان در سال ۱۳۷۰ تاسیس گردید و درطول این سالیان همواره تلاش نموده تا براساس نیاز بازارو تکنولوژی روز دنیا اقدام به تولیدات متنوع و با کیفیت نماید که در همین راستا در سال های اخیر با توجه به روند صنعتی سازی مسکن در ایران اقدام به سرمایه گذاری برای توسعه و نوسازی خطوط کارخانه خود براساس استانداردهای روز دنیا با نیروهای با تجربه و کارآزموده نموده است. 
شرکت گچ صنعتی امید سمنان در حال حاضر آماده است تا با خط جدید میکسینگ پلانت ،روزانه ۲۰۰ الی ۳۰۰ تن انواع گچ های ترکیبی مانند گچ پاششی ،گچ گیپتون ،گچ ضد رطوبت ،گچ پرداخت کاری و غیره را تولید نماید.
با رعایت پارامترهای زیست محیطی و کیفیت محصولات و برخورداری از سیستم بگ فیلتر ،این شرکت جزء صنایع سبز محسوب می شود.

این شرکت در تولید محصولات جدید مباحث سبک سازی،استحکام بیشتر،سرعت بیشتر اجرا،سطح نهایی روشن تر ،کاهش مصرف گچ به ازای هر متر مربع ،بهبود میزان جذب صدا ،ایمنی بیشتر برای استاد کار گچ ،قابلیت انعطاف ،مقاوم در برابر سایش ،مقاوم در برابر آتش،عدم نیاز به پوشش رزینی قبل از رنگ کاری،بومی سازی خواص محصولات خارجی با روش های داخل کشور،قابلیت استفاده در مناطق مرطوب و قیمت مناسب را مد نظر قرارداده است.

حاصل فعالیت های این شرکت اخذ گواهی استاندارد ملی و گواهینامه فنی مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن،استاندارد اروپا (CE) سیستم مدیریت کیفیت ۲۰۰۸ :۹۰۰۱ ISO می باشد،در خط مشی شرکت گچ صنعتی امید سمنان ،علاوه بر الزامات قانونی رعایت حقوق مصرف کنندگان و تعهدات اجتماعی مد نظر بوده است . در دستیابی به محصول مناسب و ثبات دائمی کیفی،به صورت تخصصی فراتر از استاندارد آزمایشات آنالیز فیزیکی در تمام ایستگاه های کنترل کیفیت انجام میشود.

محصولات شرکت گچ صنعتی امید سمنان

  • گچ گیپتون (بتو گیپس)

امروزه با توجه به روند رو به افزایش استفاده از دیوارها وسقفهای بتنی در ساخت سازه ها و مقدار جذب بالای رطوبت سطوح بتنی اندود کاری گچی مشکل و گاهاً بدون چسبندگی می باشد که با گذشت زمان این مشکل بیشتر نمایان می شود.ملات گچی روی سطوح بتنی بر پایه اصلی گچ و مواد افزودنی ساخته شده تا بتواند مشکل فوق را حل کند.

این ملات جزء یکی از سیستم های کامپوننت پایه گچی میباشد که شرکت گچ صنعتی امید سمنان بر اساس نیاز روز بازار اقدام به تولید آن نموده است. همچنین این ملات بهبود دهنده میزان جذب صدا و میرایی صدا می شود. این ملات روی سطوح صاف دیوار و سقف نبایدبیش از ضخامت ۳/۴ سانتیمتر اجرا گردد و در صورت نیاز به ضخامت بیشتر می باید قبل از اندود کاری سطح توسط مش های مناسب زیر سازی گردد.

این ملات قابلیت افزایش ضخامت اندودکاری را به شرط استفاده از روش های خاص و افزودنی های دیگر تا ۴ سانتیمتر را دارد.

برای ضخامتهای بیش از ۲/۴ سانتیمتر بهتر است از دو لایه استفاده گردد یکی لایه نهایی و دیگری لایه پیوندی که پیشنهاد می گردد برای لایه زیرین از ملات گچی روکش بتن و برای لایه نهایی از ملات روکش فوم این شرکت به علت ممزوج بودن با آستر زیرین استفاده گردد.

  • گچ ساتن (پرداخت کاری)

این محصول یکی از اجزای کامپوننت گچی برای روکش نهایی است. این محصول آماده به عنوان یک غشاء نازک بعد از ترکیب با آب شیرین استفاده می شود. کاربرد این سیستم معمولاً برای اندود کاری سطوح خش دار و مواج می باشد. پس از استفاده سطح کار کاملاً جلا دار میشود و سطحی براق و بدون موج به دست می آید.کار با این ملات نسبت به بقیه ملات ها بسیار آسان می باشد.

این محصول علاوه بر قابلیت کار روی سطوح گچی امکان استفاده روی سطوح  دیگر مانند سطوح چوبی ، سطح بلوک های گچی ،سطح پنل های گچی و سطوح خشن تر را دارد.

این ملات در دنیا به عنوان یک ملات دکوراتیو با قابلیت بسیار زیاد مورد استفاده قرار می گیرد.

  • گچ میکرونیزه

مواد اولیه گچ میکرونیزه همان سنگ گچ ۹۸ درصد خلوص می باشد که از لحاظ خط تولید تقریبا شبیه به گچ ساختمانی سفید کاری می باشد با این تفاوت که جداسازی گچ میکرونیزه از گچ ساختمانی بوسیله سپراتور صورت می گیرد. این محصول به دلیل دانه بندی ریزتر نسبت به انواع گچ معمولی ،از کیفیت بسیار بالایی برخوردار می باشد که عموما برای انجام عملیات نهائی سفیدکاری جهت بدست آوردن سطحی بسیار مرغوب و یکدست مورد استفاده قرار می گیرید.

  • گچ سیوا (گچ سبک دستی)

این محصول جزء محصولات سبک سازی شده می باشد که ازاین رو این محصول گواهینامه بین المللی اروپا را دارا است. این ملات در آسیای میانه و در کشورهای حاشیه مدیترانه جایگزین گچ های سنتی شده است و به نام سیوا عرضه میشود. از خصوصیات این ملات علاوه بر مزایای فوق میتوان به راحتی استاد کار در زمان کار برای مدت طولانی تر را نیز برشمرد.

از خصوصیات این ملات اجرای کار با سرعت بالا و همچنین عایق صوت و حرارت نیز میباشد. و همچنین میتوان از قابلیت های زیر را نیز برای این محصول نام برد:

قابلیت انعطاف، تک لایه(حذف گچ و خاک) ،سرعت اجرای بالا ،دور ریز و ضایعات بسیار کم ،مقاومت در برابر سایش ،مقاومت در برابر خش ،مقاومت در برابر آتش ،عدم نیاز به پوشش رزینی قبل از رنگ آمیزی و استفاده به عنوان آستر ماستیک

  • پرلیت منبسط شده

پرلیت به دلیل چگالی کم ، رسانایی گرمایی ضعیف ، خنثی بودن ، غیر قابل احتراق بودن ، سختی کم ، درخشندگی خوب ، قابلیت جذب و مقاومت در صنایع مختلف بکار میرود که شامل سه رده اصلی ساختمانی ، کشاورزی و صنعتی است و با داشتن بیش از ۱۵۰ نوع کاربرد اصلی متنوع ترین مصرف را در میان مواد معدنی به خود اختصاص داده است.

مصارف پرلیت در کشاورزی ، عایق های صوتی و حرارتی سبک وزن ، پر کنندگی و تهیه بتن سبک میباشد ، پرلیت همچنین در صافی ها و ساینده ها بکار میرود.

جذب صدای بالا و هدایت حرارتی پایین از خصوصیات بارز پرلیت بشمار می رود ، مخلوط پرلیت آزبست و یک ماده چسباننده نطیر گچ به صورت عایق حرارتی بسیار خوبی جهت عایق بندی مخازن و لوله ها تا دمای ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد استفاده می شود.

در کشاورزی نیز پرلیت به جهت میزان بالای جذب و نگهداری آب موجب کاهش تبخیر آب شده و خاک رطوبت خود را برای مدت زمان طولانی تری حفظ نموده و مانع از شسته شدن مواد غذایی بر اثر آبیاری زیاد می شودو همچنین با ایجاد خلل و فرج در خاک تبادل مواد غذایی و رشد ریشه را در خاک فزونی می بخشد.

تولید پرلیت شرکت گچ صنعتی امید سمنان با رنگ و دانسیته (چگالی ) مطلوب از سابقه مناسبی برخوردار است که به عنوان یکی از افزودنی های مجاز به بعضی از انواع گچ های ترکیبی نیز اضافه می شود.

  • گچ پاششی (جت گیپس)

این محصول جزء محصولات سبک سازی شده می باشد که از این رو این محصول در گروه مصالح ساختمانی نوین بشمار می آیداین محصول در دنیا به صورت ماشینی (پاششی) اجرا می شود که استفاده سنتی از آن نیز امکان پذیر می باشد این محصول با دو تیپ ۱ و ۲ تولید می شود که تیپ ۱ برای اندود نهایی و تیپ ۲ برای اندود زیرین استفاده می شود.

خصوصیات این ملات علاوه بر اینکه سرعت اجرای آن بالا می باشدو عایق حرارتی خوبی نیز میباشد. قابلیت های زیل را نیز برای مصرف کننده فراهم می آورد:

قابل انعطاف ، تک لایه (بدون نیاز به گچ و خاک ) ، گچ کاری با سرعت بالا و دور ریز کم ، خشک شدن سریع ، مقاوم در برابر سایش ، مقاوم در برابر خش ، مقاوم در برابر آتش ، عدم نیاز به پوشش رزینی قبل از رنگ کاری و استفاده به عنوان پوشش ماستیک

در ایران ضخامت کار متوسط این ملات بین ۸ تا ۲۵ میلی متر است که این ضخامت به نسبت ضخامت مشابه در دنیا حدود ۱۳ میلی متر بیشتر می باشد.ضریب نفوذ بخار آب حدودا ۸ ضریب هدایت حرارتی ۰/۳۵(وات بر متر درجه کلوین ) میباشد که نصف ضریب هدایت گرمایی گچ معمولی است .. 

  • بتونه درزگیر

بتونه درزگیر یکی از ملات های خشک است که به منظور بتونه کاری و درزگیری با نوار درزگیر استاندارد در سیستم های ساخت و ساز خشک به کار می رود. زمانیکه دو ساختار غیر همجنس به یکدیگر اتصال یابد، به علت این اختلاف ترکی نامنظم و قابل رویت در قصل مشترک آنها ایجاد می شود.

برای رفع این ترک ها پس از نوار درزگیری از بتونه درزگیری یا همان (JOINT FILLER) استفاده می شود. بتونه درزگیری برای بتونه کاری و درزگیری با نوار کاغذی یا  نوار فایبرگلاس مخصوص در سیستم های ساخت و ساز خشک بکار می رود

  • بتونه ماستیک

با گسترده شدن روز افزون استفاده از قطعات پیش ساخته گچی در دیوارها یا سقف بنا ها ، نیاز به محصولی جهت از بین بردن حالت های سایه روشن(که حاصل اختلاف نوع مصالح زیر رنگ می باشد) در این قطعات پیش از نقاشی می باشد، لذا  شرکت گچ صنعتی امید سمنان این محصول را که برای ایجاد یک سطح صاف و از بین بردن محل درزها  ،پس از عملیات  درزگیری و قبل از رنگ آمیزی، عرضه نموده است.

پودر ماستیک مناسب جهت پوشش کل سطوح (پس از اتمام مراحل درزگیری و پوشش درزها) میباشد،  که اصطلاحا ماستیک کاری نامیده می شود.

  • گچ سفید کاری

 شرکت گچ صنعتی امید سمنان با در اختیار داشتن معادن با کیفیت از لحاظ سفیدی رنگ و خلوص سنگ معدن و همچنین در اختیار داشتن ماشین آلات پیشرفته و دانش فنی تولید گچ طی سالیان ، توانایی تولید گچ مناسب سفید کاری را بدست آورده است .

این گچ دارای رنگ سفید و براق و گیرش متعادل بوده و از لحاظ دانه بندی به صورتی تنظیم گردیده که ملات خوش کاری را در اختیار استاد کار قرار می دهد و در نهایت سطح صاف و با استحکامی را نمایان می سازد. از این محصول میتوان با افزودن مقدار متناسبی خاک به عنوان گچ زیر کار استفاده نمود.

  • بتونه نقاشی

بتونه نقاشی یکی از انواع ملات های خشک است که به منظور بتونه کاری سطوح گچی و غیر گچی برای بدست آوردن سطح صیقلی جهت انواع رنگ آمیزی  یا اجرای کاغذ دیواری استفاده میشود. پودر بتونه نقاشی برای دست یابی به یک سطح صاف و صیقلی به عنوان یک زیر سازی مناسب قبل از نقاشی یا کاغذ دیواری مورد استفاده قرار میگیرد.

از این محصول میتوان برای ایجاد یک سطح یکنواخت و برای پر کردن درز ها و ترک های دیوار و جلوگیری از حالت سایه و روشن استفاده نمود.

این محصول به صورت پودر بوده و نیاز به افزودن افزودنی دیگرمثل تینر و روغن ندارد .

از مزایای دیگر این محصول میتوان  سرعت در آماده سازی ، ایجاد نکردن بو و حساسیت ، قابلیت همرنگی ، بی نیازی به افزودن رنگ و روغن بتونه و تینر، سازگاری با رنگ روغنی و پلاستیک و اکرلیک ، قابلیت اجرا روی تمام سطوح ، نرمی و سمباده خوری عالی و ترذک ناپذیری حتی در ضخامتهای بالا را نام برد.

خواص و ویژگی های گچ به همراه نقاط قوت و ضعف آن

علاوه بر این ها ، گچ خواص مختلفی دارد که اغلب استفاده از گچ را به عنوان یک مصالح ساختمانی توصیه می نمایند . در بخش زیر سعی می کنیم که برخی از خواص و ویژگی های این مصالح ساختمانی را برایتان ذکر نماییم :

مزیت های گچ

زودگیری : گچ نسبت به مصالح ساختمانی دیگر مانند سیمان و امثالهم بسیار زودگیرتر می باشد و همان طور که ذکر کردیم برای تثبیت اولیه از آن استفاده می شود . به عنوان مثال ، در سقف طاق ضربی که استادکار می خواهد ، آجرها را کنار هم نگاه دارد ، از این ویژگی استفاده کرده و دوغاب گچ را بر روی آن می ریزد. گیرش این دوغاب گچ در مدت زمانی مختصر ، سبب می شود که آجرها در کنار یکدیگر تثبیت شوند.

قابلیت حجیم شدن : شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید که گچ در هنگام گیرش ، افزایش حجم پیدا می می کند ، اگر چه این افزایش حجم حداکثر به یک درصد محدود می شود ، اما خاصیت فوق العاده ای که دارد این است که این افزایش حجم ناچیز باعث می شود که کلیه منافذ و خلل و فرج که در سطوح گچی قرار دارند ، پر شوند و گچ حالت کاملا یکپارچه به خود بگیرد. این ویژگی از لحاظ بهداشتی بسیار فوق العاده است ، چرا که بسیاری از جانوران ریز نمی توانند دیوارهای گچی نفوذ نمایند.

مقاومت گچ در برابر آتش سوزی : از جمله دیگر مزایای گچ این است که این ماده در مقابل سوانج آتش سوزی مقاومت کرده و می تواند به عنوان یک لایه عایق در برابر فولاد عمل نماید. (چرا که فولاد در مقابل آتش سوزی بسیار ضعیف بوده و از این رو آتش سوزی را نقطه ضعف ساختمان های فولادی می شمارند. ) علت این پدیده آن است که گچ در ساختار شیمیایی خود دو مولکول آب دارد . در هنگام آتش سوزی این مولکولها جدا شده و می تواند به عنوان یک لایه نازک آب در برابر آتش قرار گیرد و تا چند ساعت در مقابل آتش سوزی مقاومت کند.

اکوستیک بودن یا خاصیت جذب صدا در گچ : این عامل نیز از جمله موارد بسیار مهم در گچ است ، در مبحث مصالح ساختمانی همیشه این موضوع مطرح می شود که گچ اکوستیک است ، یعنی قابلیت جذب صدا را داراست ، اگرچه این قابلیت بیش تر در مورد سالن های نمایش و کنفرانس مطرح می شود ، اما در مکان هایی اعم از خانه و یا کلاس درس نیز ، مثمر ثمر خواهد بود ، چرا که گچ می تواند حدود تقریبا ۷۰ درصد امواج صوتی را جذب نماید ، علی ای حال گچ علی رغم اکوستیک بودن ، در این زمینه قوی نبوده و برای سالن های تئاتر و نمایش ، بهتر است که از مصالح نسبتا بهتری استفاده گردد.

ارزانی گچ : گچ به دلیل ارزان بودن و هم چنین در دسترس بودن ، از جمله مصالحی است که همگان با آن کار می کنند و از این رو حتی کسانی که با بنایی آشنایی نداند ، به کمک مقداری گچ می توانند مشکلات جزئی در ساختمان خود را اصلاح نمایند.

شکل پذیری : گچ شکل پذیری فوق العاده ای دارد و به هر شکلی درمی آید . این خاصیت شکل پذیری باعث می شود که در بسیاری از صنعت ها مانند چینی سازی ، گچ به عنوان قالب مورد استفاده قرار گیرد. به همین دلیل است که گچ بری ، در زیباسازی فضای داخل ساختمان نقش بسزایی دارد.

سفید بودن : سفیدی و رنگ سفید گچ باعث می شود که در فضای داخلی ساختمان ، گچ حرف اول را بزند ، چرا که استفاده از رنگ سفید ، جلوه فوق العاده ای به فضا می بخشد ، با این حال باید دقت داشت که درفضاهایی که نور در آن زیاد است از رنگ سفید استفاده نشود ، چرا که باعث ناراحتی چشم ها می شود.

مقاومت گچ : گچ مقاومت نسبتا خوبی دارد و حداکثر تنش فشاری قابل تحمل آن حدود ۳۰ کیلوگرم بر سانتی متر مربع است ، در کشش البته گچ ضعیف تر عمل کرده و تنش کششی حداکثر ۵ کیلوگرم بر سانتی متر مربع را تحمل می نماید. با این حال ، توجه داشته باشید که این مقاومت برای گچ خالص است و اگر گچ به صورت ناخالص ( مثلا گچ و خاک ) به کار رود ، مقاومت کاهش چشم گیری می یابد. حال عوامل موثر بر مقاومت گچ عبارتند از :

  • نوع گچ : این که نوع گچ شما چیست و از کدام کارخانه تهیه می گردد ، عاملی بسیار مهم است ، چرا که هر کارخانه نوع پخت خود را دارد و بالتبع مقاومت حاصله متفاوت خواهد بود.
  • میزان آب مصرفی : میزان آب مصرفی یا به عبارتی درصد آب مصرفی به شدت در مقاومت گچ موثر است ، هرچه ما در ساخت ملات گچ آب بیش تری به کار ببریم ، علاوه بر این که زمان گیرش تا حد قابل توجهی طولانی می گردد، از مقاومت نیز به شکل قابل توجهی کاسته می شود ، چرا که آب اضافی پس از انجام عملیات گچکاری تبخیر شده و باعث بروز خلل و فرج در گچ می شود.
  • دما و حرارت محیط : در مورد لایه های گچی این نکته حائز اهمیت است که این لایه ها ، در مجاور لوله های بخاری ، در اثر گرما و سرما و اختلاف دمای متناوب و به تبعیت آن انبساط و انقباض ، دچار ترک خوردگی شده و آب خود را از دست می دهند . برای همین هم اگر گچ کنار لوله بخاری دست بکشید ، ترد بودن و سستی گچ را احساس خواهید کرد.

فراوانی و در دسترس بودن : گچ از جمله مصالحی است که از لحاظ فراوانی در طبیعت ، در رتبه پنجم قرار داشته و به فراوانی در جای جای کره زمین مشاهده می گردد.

ضعف گچ : علاوه بر مورد بالا که ذکر کردیم که گچ کثیفی ها را زود به خود می گیرد ، مشکل دیگر گچ این است که در مقابل رطوبت عملکردی بسیار ضعیف از خود نشان می دهد و اگر آب روی آن بریزد و رطوبت ادامه یابد ، ضایعه طبله در گچ بروز می کند . این مشکل خود باعث این مسئله شده است که تمایل به استفاده از گچ به عنوان یک مصالح ساختمانی ، در مناطقی که از لحاظ رطوبتی غنی می باشند ، مانند شمال ایران به مراتب کاهش یابد و از مصالح جایگزین آهک و سیمان سفید ، برای سفیدکاری استفاده شود.

علاوه بر این ، مشکل دیگری که برای گچ ذکر می کنند ، این است که گچ در تماس با فلزات ، به علت بروز برخی واکنش های شیمیایی باعث خوردگی فلز می گردد. برای همین ، همواره توصیه می گردد که قبل از گچ کاری ، فلزاتی که در تماس با گچ قرار می گیرند ، با لایه ای از رنگ با ضخامت مشخصی پوشیده شوند تا از معرض خوردگی در امان باشند.

استفاده از گچ  کشاورزی در باغات و مزارع

جهت بهبود کیفیت خاک و افزایش محصول، به‌مرورزمان خاک باغات پسته نیاز به اصلاح دارند. روش‌های گوناگونی برای اصلاح خاک‌های شور، سدیمی و رسی پیشنهادشده است. یکی از مواد ارزان قیمت که برای اصلاح خاک و زمین‌های کشاورزی استفاده شده و در اکثر مناطق خشک معادن آن در دسترس است، گچ  کشاورزی می‌باشد. علاوه بر نامناسب بودن کیفیت منابع آب، املاح مضری مانند بور نیز در بسیاری از مناطق تحت کشت پسته در حد مسمومیت دیده می‌شود. به‌منظور کاهش اثر این املاح مصرف گچ کشاورزی توصیه شده است.

گچ کشاورزی در رفع کمبودهای کلسیم و گوگرد بسیار موثر است، اضافه کردن گچ به خاک از یک سو باعث اصلاح خاک زیمین های کشاورزی  و کاهش مسمومیت های کلر، سدیم و بور شده و از سویی دیگر کمبود کلسیم را در درختان (درختان پسته) جبران می کند، همچنین سولفات (so4) می تواند با آلومینیوم احتمالی موجود در خاک ترکیب شده و تولید سولفات آلمینیوم کند و بدینوسیله Al را از دسترس گیاه خارج و مسمومیت آلومینیوم را بر طرف کند که این امر تاثیر مثبتی بر جذب عناصر مغذی همچون روی، آهن و غیره دارد. یون کلسیم در خاک موجب سبک شدن خاک و بهبود تهویه خاک می گردد و یون سولفات نیز باعث افزایش جذب یون های  غیر قابل جذب در خاک می شود. تحقیقات نشان داده وجود مقادیر مناسب گچ کشاورزی در خاک موجب رشد و تکثیر بهتر کرم های مفید خاکی می گردد.

گچ (سولفات کلسیم آبدار) از جمله از مواد اصلاح کننده ارزشمندی است که استفاده از آن برای اصلاح خاک باغات پسته متداول شده است. گچ کشاورزی دارای خصوصیاتی است که این نوع گچ را نسبت به سایر انواع گچ متفاوت کرده است؛ گچ کشاورزی به‌صورت خام و پخته نشده می‌باشد. این نوع گچ دارای آهک کم و فاقد شوری است. در گچ کشاورزی نسبت کلسیم به منیزیم باید بالاتر از ۷۰ به ۱ باشد. همچنین در گچ کشاورزی هرچه سنگ ریزه و قلوه سنگ کمتری وجود داشته باشد، گچ مورد استفاده کیفیت بالاتری دارد.

مزایای کاربرد گچ در باغ‌های پسته :

در ادامه به برخی از مهمترین محاسن کاربرد گچ کشاورزی در باغات و زمین های کشاورزی به خصوص در باغات پسته اشاره شده است.

۱-گچ دارای دو عنصر غذایی پرمصرف کلسیم و گوگرد است :

به دلیل حلالیت مناسب گچ، عناصر غذایی کلسیم و گوگرد به‌راحتی در اختیار ریشه گیاه قرار می گیرد. عنصر کلسیم در تغذیه پسته و در نتیجه در کیفیت محصول اهمیت زیادی دارد. استحکام پوسته سخت پسته، بستگی به در دسترس بودن یون کلسیم دارد. تأمین به موقع و به مقدار کافی عنصر کلسیم در درختانی که استحکام پوسته میوه در آن‌ها مهم بوده و تأمین به همچنین برای تولید محصول با کیفیت اهمیت فراوانی دارد. با توجه به حلالیت متوسط و مناسب گچ کشاورزی و گران بودن سایر کودهای کلسیمی، کاربرد  گچ به عنوان منبع تأمین کلسیم توجیه فنی و اقتصادی بالایی دارد.

۲-گچ کشاورزی باعث بهبود و افزایش استحکام ساختمان خاک می‌شود :

در خاک‌های سدیمی، ذرات خاک پراکنده‌اند. وجود سدیم مانع نزدیک شدن ذرات خاک به یکدیگر شده و از تشکیل ساختمان خاک جلوگیری می‌نماید. کلسیم دو بار مثبت است و به‌راحتی جایگزین سدیم شده و باعث نزدیک شدن ذرات رس و در نتیجه تشکیل ساختمان مستحکم خاک می‌شود.
در بعضی مواقع خاک زیر آبفشان‌ها نیز در اثر پاشش آب سله می بندد. سله بستن علاوه بر اینکه تبخیر را افزایش می‌دهد، راندمان آبیاری را کاهش داده و در صورت عمیق بودن ترکها موجب پارگی ریشه‌های نازک نیز می‌شود. کاربرد گچ در این باغات مانع از تشکیل سله در سطح خاک پس از آبیاری می‌شود. گچ از پراکندگی ذرات خاک جلوگیری می‌کند و استحکام خاک را افزایش می‌دهد.

۳-اصلاح خاک‌های سدیمی با استفاده از گچ :

خاک سدیمی، خاکی است که شوری آن کم و در مقابل میزان سدیم تبادلی و واکنش خاک (pH) بالا است. در سطح این خاک‌ها لکه‌های قهوه‌ای و چرب مشاهده می‌شود. اگر خاک هایی که چندین سال با آب‌شور آبیاری شده‌اند، با آب شیرین آبیاری شوند، نمک های محلول درون خاک شسته می‌شوند و عنصر سدیم بر روی ذرات خاک باقی می‌ماند. سدیم باقی‌مانده باعث پراکنش ذرات خاک، کاهش میزان نفوذپذیری خاک، مختل شدن تهویه خاک و افزایش pH خاک به بالاتر از۸٫۵ و در مواردی حتی ۱۰ تا ۱۱ نیز می‌شود. پیش از استفاده از آب شیرین در این زمین‌های شور و سدیمی می‌بایست سدیم اضافی از خاک شسته شده و از محدوده فعالیت ریشه خارج گردد. برای این کار باید از مواد اصلاحی دارای کلسیم با حلالیت مناسب، مانند گچ استفاده نمود. میزان حلالیت گچ ۲٫۵ گرم بر لیتر است. اصلاح این خاک‌های سدیمی و شستشوی آن‌ها باید در فصل خواب گیاه (زمستان) انجام شود. بسته به مقدار سدیم موجود در خاک مقدار گچ موردنیاز نیز فرق می‌کند.
بعد از محاسبه مقدار گچ موردنیاز توسط مهندسین کشاورزی، گچ باکیفیت مناسب و غیر به‌صورت نواری به پهنای حداقل ۱٫۵ متر از دو طرف درخت پاشیده شده و سپس دو نوبت آب‌سنگین به باغ داده می‌شود.
در بعضی مواقع خاک زیر آبفشان‌ها نیز در اثر پاشش آب سله می بندد. سله بستن ضمن اینکه تبخیر را افزایش می‌دهد، راندمان آبیاری را کاهش و در صورت عمیق بودن ترک‌ها موجب پارگی ریشه‌های نازک نیز می‌شود. مصرف گچ در این قبیل باغات مانع از تشکیل سله در سطح خاک پس از آبیاری می‌شود. مصرف گچ از پراکندگی ذرات خاک جلوگیری می‌کند.

۴-کاربرد گچ کشاورزی نفوذپذیری خاک را افزایش می‌دهد :

آبیاری با آب دارای شوری خیلی کم موجب شسته شدن نمک و عناصر غذایی ضروری برای رشد گیاهان از سطح خاک می-شود. شستشوی عناصر غذایی بخصوص کلسیم باعث تخریب ساختمان خاک و کاهش نفوذپذیری آن می‌گردد. با مصرف گچ می‌توان نفوذپذیری این خاک‌ها را دو تا سه برابر افزایش داد. در صورت آبیاری با چنین آب باید مرتب مقداری گچ را در آب آبیاری حل نموده و باغات زیر کشت پسته با این آب اصلاح‌شده آبیار شوند.

۵-کاربرد گچ باعث اصلاح خاک‌های رسی و دارای لایه متراکم می‌گردد :

پیش از احداث باغ با اضافه نمودن کودهای حیوانی و بقایای گیاهی به خاک و شخم زدن عمیق خاک سختی خاک های رسی تا حدی اصلاح می‌گردد ولی اگر باغ اصلاح‌شده باشد امکان استفاده از کودهای حیوانی (مانند کود مرغی) و بقایای گیاهی و زیر و رو کردن خاک وجود ندارد. در این موارد می‌توان با کاربرد  گچ به‌صورت متوالی طی یک دوره سه‌ساله نفوذپذیری خاک را افزایش داده و خاک را پوک نمود. کاربرد بلند مدت از گچ باعث شسته شدن ذرات ریز رس شده و لایه سخت و رسی خاک را نفوذپذیر و سست تر می‌نماید. گچ دانه‌ای به‌منظور استفاده در سطح خاک باغات پسته بهتر است. به‌منظور بهبود کیفیت خاک‌های رسی و دارای لایه متراکم، یک‌بار استفاده از گچ کشاورزی  کافی نمی‌باشد. گچ باید حداقل سه سال و هرسال یک نوبت در زمستان به سطح خاک پاشیده شود و بعد از آن یک تا دو نوبت آبیاری سنگین انجام شود.

۶-کاربرد  گچ موجب کاهش pH خاک‌های سدیمی می‌گردد :

بالا بودن pH (واکنش) خاک‌های سدیمی یک مشکل بزرگ برای جذب برخی از عناصر مغذی موردنیاز برای رشد درختان پسته مانند آهن و روی است. تصعید ازت از سطح این خاک‌ها هنگامی‌که کودهای ازته در سطح خاک پاشیده می‌شود، یکی دیگر از معضلات، pH بالای خاک‌های سدیمی است. استفاده از گچ pH این خاک‌ها را کاهش داده و به حد خنثی  می‌رساند. این بازه pH برای رشد و نمو اکثر گیاهان زراعی و باغی قابل‌قبول است. همچنین یکی دیگر از روش‌های کاهش pH خاک در زمین‌های قلیایی، استفاده از کود سولفات آمونیوم می‌باشد. کود سولفات آمونیوم علاوه بر تأمین ازت و گوگرد موردنیاز درختان، خاک‌های قلیایی را اصلاح نموده و pH آن را کاهش می‌دهد. در خاک‌های شور و قلیایی، کود سولفات آمونیوم بهترین منبع برای تأمین ازت مورد نیاز گیاهان به‌خصوص ازت موردنیاز درختان پسته می‌باشد.

۷-درصورت کاربرد گچ در مزارع شستشوی عنصر بور (بر: B) اضافی از خاک راحت‌تر و با مقدار آب کمتر امکان‌پذیر است:

مقدار بور در اکثر آب‌های آبیاری و خاک‌های شور بالا است و استفاده مداوم از آب آبیاری با بر زیاد موجب تجمع این عنصر در حد مسمومیت می‌شود. یک‌راه پیشنهادی برای کاهش میزان بور موجود در خاک و رفع مسمومیت خاک، آبشویی خاک با آب زیاد است؛ اما مشکل این راه‌حل تأمین آب موردنیاز برای این کار می‌باشد. در صورت استفاده از گچ خام به‌عنوان ماده اصلاحی در زمستان و سپس شستشوی خاک میزان آب موردنیاز برای شستشوی بور تا حد یک‌سوم کاهش می‌یابد در صورت بالا بودن مقدار کلسیم در خاک حتی در صورت بالا بودن مقدار بور موجود در خاک، کلسیم مانع از جذب بور توسط ریشه گیاهان می‌شود و کاتیون کلسیم بور اضافی را که می‌تواند موجب مسمومیت شود، بی‌اثر می‌کند. البته وجود مقدار کمی از عنصر بور برای حرکت کلسیم در سیستم آوندی گیاهان لازم است، به همین دلیل بسیاری از تولیدکنندگان کود، به کودهای کلسیمی مقدار اندکی بود اضافه می‌کنند.

۸-مصرف گچ کشاورزی موجب اصلاح نسبت کلسیم به منیزیم به نفع کلسیم می‌گردد :

نتایج حاصل از بررسی تعداد زیادی چاه آب در محدوده شهرستان رفسنجان نشان می‌دهد که در اکثر موارد (حدود ۷۵% موارد) نسبت کلسیم به منیزیم کمتر از یک می‌باشد. درحالی‌که بهترین نسبت کلسیم به منیزیم نسبت ۴ به ۱ است.پیدایش بیماری لکه پوست استخوانی پسته احتمالاً به دلیل همین مسئله می‌باشد. میزان کلسیم موردنیاز برای تشکیل پوسته استخوانی پسته بسیار زیادتر از مقدار لازم برای رشد برگ است. با وجود اینکه اکثر خاک‌های کشاورزی زیر کشت پسته آهکی بوده و مقدار مطلق کلسیم در خاک کافی و حتی بالاتر از حد موردنیاز است، زیادی منیزیم محل‌های جذب کلسیم بر روی سطح ریشه را اشغال نموده و مانع از جذب کلسیم توسط ریشه می‌شود.
کاربرد گچ کشاورزی به‌عنوان منبع در دسترس کلسیم باعث بالا رفتن و اصلاح نسبت کلسیم به منیزیم می‌شود. مشکل بر هم خوردن نسبت کلسیم به منیزیم در خیلی از باغات پسته دیده می‌شود و می‌توان با کاربرد گچ این مشکل را برطرف نمود.

۹-با کاربرد گچ مدت زمانی را که پس از آبیاری می‌توان زمین را شخم زد، کوتاه می‌کند:

زمین‌هایی که به آن‌ها گچ اضافه شده است را می‌توان با درصد رطوبت بالاتری شخم زد. بدون اینکه خطر فشردگی یا تخریب ساختمان خاک وجود داشته باشد. به عبارتی در دامنه وسیع تری از رطوبت، خاک قابل شخم است و بازده انرژی لازم برای شخم را کاهش می‌دهد.

۱۰-مصرف گچ کشاورزی بازده آب آبیاری را افزایش می‌دهد :

اضافه نمودن گچ به خاک بخصوص در مناطق خشک باعث افزایش ضریب نفوذ آب، افزایش هدایت هیدرولیکی خاک، افزایش ذخیره رطوبتی خاک و نفوذ ریشه به اعماق پایین‌تر خاک می‌شود. این موارد بازده آبیاری را افزایش می‌دهند. خاک‌های تیمار شده با گچ بین ۲۵% تا %۷۰ آب قابل‌استفاده بیشتری نسبت به خاک‌های بدون گچ در خود ذخیره می‌کنند. در اکثر موارد درآمد ناشی از کاهش مصرف آب بیشتر از هزینه مصرف  گچ می‌باشد.

۱۱-استفاده از گچ جذب عناصر غذایی توسط گیاه را تنظیم می‌کند :

کلسیمی آزاد شده در اثر انحلال گچ در خاک، از اجزای اصلی مکانیسم‌های زیست‌شیمیایی است و در جذب اکثر عناصر غذایی توسط ریشه درخت نقش ایفا می‌کند. در صورت وجود نداشتن کلسیم به‌اندازه کافی در ریشه گیاه مکانیسم‌های جذبی عناصر مغذی لازم برای رشد گیاه دچار اختلال می‌شوند. همچنین کلسیم به‌عنوان تنظیم‌کننده تعادل عناصر کم‌مصرف مانند آهن، روی، منگنز و مس در گیاه عمل می‌نماید. کلسیم تعادل عناصری را که توسط گیاه جذب‌شده ولی برای گیاه ضروری نمی‌باشند را نیز کنترل و از جذب بیش‌ازحد این عناصر توسط گیاه جلوگیری به عمل می‌آورد.

۱۲-کاربرد گچ باعث بهبود و افزایش کیفیت میوه‌ها به‌خصوص شده و از بعضی بیماری‌های گیاهی نیز جلوگیری می‌کند:

در بیشتر میوه‌های در حال رشد مقدار کلسیم در مرز کمبود دیده می‌شود. برای برداشت میوه باکیفیت مطلوب و مناسب، وجود کلسیم کافی لازم و ضروری است. بنابراین کلسیم باید پیوسته در اختیار ریشه گیاه قرار داشته باشد. کلسیم موجود در گچ کشاورزی باعث جلوگیری از بیماری پوسیدگی گلوگاه در هندوانه و گوجه‌فرنگی و همچنین جلوگیری از بیماری لکه تلخ در سیب‌درختی می‌شود.

۱۳-با مصرف گچ خاک پوک‌تر می‌شود:

مصرف گچ در زمین‌های کشاورزی موجب کاهش وزن مخصوص ظاهری خاک و در نتیجه پوک‌تر شدن خاک می گردد. هرچقدر خاک پوک‌تر شود شرایط برای رشد و توسعه ریشه مناسب‌تر می‌شود. هر چه گسترش ریشه‌ها در خاک بیشتر شود جذب آب و عناصری مثل فسفر که جذب آن‌ها به مقدار ریشه وابسته افزایش می‌یابد.

۱۴-گچ اثر سمی سدیم کلرید را کاهش می‌دهد:

کلسیم موجود در محلول خاک باعث کاهش جذب سدیم توسط ریشه می‌شود. بنابراین در خاک‌های شور و سدیمی شوری غالباً به دلیل وجود نمک سدیم کلرید است، کاربرد گچ  کشاورزی مقاومت به شوری را افزایش می‌دهد. محل جذب کلسیم و سدیم بر روی ریشه یکسان است درنتیجه هر چه میزان کلسیم در محلول خاک بیشتر باشد تعداد زیادتری از محل های جذب به کلسیم اختصاص‌یافته و جذب عنصر خطرناک سدیم کاهش می‌یابد.

۱۵-گچ بخش خیلی کمی از اکسیژن موردنیاز ریشه را تأمین می کند:

جذب یون سولفات توسط ریشه باعث آزاد شدن اکسیژن همراه گوگرد موجود در آنیون سولفات داخل ریشه می شود. اکسیژن تولیدشده در این فرایند به‌تدریج از محیط داخل ریشه وارد ریزوسفر می‌گردد. به این طریق بخشی از اکسیژن موردنیاز ریشه تأمین می‌گردد.

۱۶-مصرف گچ به رشد و تکثیر کرم‌های خاکی کمک می‌کند:

استفاده هم‌زمان از گچ به همراه مواد آلی موجب افزایش رشد و فعالیت کرم‌های خاکی می‌شود. افزایش فعالیت کرم های خاکی موجب افزایش تهویه، دانه‌بندی خاک، مخلوط شدن و به هم خوردن خاک می‌شوند. به همین دلیل هنگام تولید کود ورمی کمپوست، مقداری کلسیم به مواد اولیه تولید کود اضافه می کنند.

۱۷-کاهش و حذف بوی نامطبوع کودهای حیوانی در صورت مصرف هم‌زمان با گچ کشاورزی:

بوی زننده و نامطبوع کودهای حیوانی به دلیل وجود آمونیاک حاصل از تجزیه میکروبی کودهای حیوانی است. در صورت مخلوط کردن گچ کشاورزی و کود حیوانی، آمونیوم آزادشده از کودهای حیوانی توسط آنیون سولفات جذب گردیده و تبدیل به سولفات آمونیم می‌شود. این کار علاوه بر جلوگیری از ایجاد بوی نامطبوع، هدر رفت نیتروژن را نیز کاهش می‌دهد.

۱۸-گچ از ایجاد شرایط غرقابی در خاک جلوگیری می کند:

گچ قابلیت خاک در زهکشی آب اضافی خاک‌های با بافت سنگین را افزایش می‌دهد. در برخی از باغ های پسته دارای خاک سنگین نفوذپذیری کاهش‌یافته است و مشاهده می‌شود که مدت‌زمان زیادی بعد از آبیاری آب در کرت‌ها باقی‌مانده و انجام عملیات شخم، سم‌پاشی تا چند روز وجود ندارد. مصرف گچ کشاورزی به مقدار لازم و به روش مناسب با افزایش نفوذپذیری خاک مانع از ایجاد شرایط غرقابی می‌گردد. غرقاب بودن خاک شرایط تهویه مناسب خاک را مختل نموده و از طرفی وجود رطوبت زیاد به رشد و تکثیر قارچ‌های بیماری زا مثل عامل گموز کمک می‌کند.
همچنین با افزودن مقدار مناسبی از گچ کشاورزی به خاک، گرد و خاک ناشی از وزش باد یا هنگام استفاده از ماشین آلات کشاورزی کاهش می یابد.

زمان و نحوه افزودن گچ کشاورزی به باغات پسته:

کاربرد گچ در باغات پسته و افزودن گچ کشاورزی به خاک مانند سایر عملیات اصلاحی بهتر است در دوره خواب درختان و در طول دو فصل پاییز و زمستان انجام گردد. البته در صورت فراهم بودن شرایط و وجود آب به مقدار کافی می توان در هر فصلی از سال گچ را به خاک باغ اضافه کنیم. گچ ماده‌ای با حلالیت متوسط و دارای ضریب نمکی نسبتاً پایینی می‌باشد، بنابراین چنانچه در دوره رشد درخت نیز به خاک داده شود مسمومیتی ایجاد نمی‌کند. مقدار موردنیاز گچ کشاورزی برای استفاده در باغات را می‌توانید با مشورت با کارشناسان تعیین نماید.

روش  کاربرد گچ در باغات :

  • گچ به شکل کلوخه‌ای و آسیاب نشده به‌صورت نواری دو طرف ردیف درخت از هر طرف حداقل ۱٫۵ متر بر روی سطح خاک پاشیده شده و سپس آبیاری سنگین انجام می‌شود. هدف اصلی از دادن گچ به باغ اصلاح خاک می‌باشد؛ بنابراین دادن گچ داخل کانال کود فایده‌ای ندارد و باید حتماً در سطح خاک و حتی‌الامکان به‌صورت یکنواخت داده شود.
  • اخیراً مانند سایر کشورها گچ به‌صورت خالص، پودری و بدون آب به بازار مصرف عرضه می شود. این نمونه از گچ های کشاورزی ضمن اقتصادی بودن از کارایی بیشتری برخوردارند. گچ پودری را می‌توان به‌راحتی در آب آبیاری در محل استخر و یا ورودی کرت حل کرده و آب محتوی گچ محلول به‌طور یکنواخت و همراه با آب وارد زمین‌های کشاورزی و باغات می‌شود. مقدار مصرف این نمونه گچ نسبت به انواع قبلی به‌مراتب کمتر می‌باشد. به‌طوری‌که ۵ تا حداکثر ۷ تن در هکتار کفایت می‌کند. دادن گچ پودری در هر فصلی از سال امکان‌پذیر می‌باشد.

باید به یاد داشت، گچ کشاورزی  به هر نحوی که مورداستفاده قرار گیرد، بایستی همراه با آبیاری سنگین باشد. درصورتی‌که پس از مصرف گچ در باغات پسته آبیاری سنگین انجام نگیرد، گچ شسته شده در لایه‌های بالای خاک تجمع پیداکرده و درصورتی‌که مقدار تجمع یافته بالاتر از ۴۰% شود، این مقدار به‌عنوان یک‌لایه محدودکننده عمل می‌کند.

علل ترک خوردن گچ کاری


گاهی درساختمان ملاحظه می کنیم که سطوحی گچ کاری شده پس از خشک شدن و سخت شدن ترک می خورد و شکل بسیار بدی به محل آن می دهد این ترک خوردگی می تواند به دلایل زیر باشد:

۱-اگر در موقع ساختن ملات گچ مقدار گچی را که در آب می ریزیم ازحد معینی کمتر باشد ( درصد وزن آب نسبت به گچ زیاد باشد) بطوریکه گچ نتواند پس از انبساط حجم آب مصرف شده در ملات را پر کند در نتیجه گچ پس از خشک شدن تقلیل حجم داده و می ترکد.

۲- اگر کلفتی ملاتی ( ضخامت ملات گچ و خاک و یا گچ ) که روی دیوار می کشیم از ۸-۷ سانتیمتر بیشتر باشد و آنرا در یک نوبت بکشیم لایه های روئی گچ دراثر مجاورت با هوا به فوریت خشک میشوند در حالی که هنوز لایه های درونی مرطوب هستند و اگر این لایه ها هم بخواهند خشک شوند یعنی آب آنها تبخیر شود ناچارا ً باید درسطح گچ کاری ترکهایی ایجاد شود تا امکان خروج بخار آب لایه های زیرین حاصل شود.
۳- اگر درفصل سرما و درجات زیر صفر اقدام به گچ کاری بنمائیم و آب ملات گچ قبل از انبساط و سخت شدن گچ یخ بزند فعل و انفعالات شیمیائی برای سخت شدن در ملات متوقف می شود. پس از آنکه یخ ذوب شد گچ فاسد شده و دیگر به انبساط خود ادامه نمی دهد در نتیجه در سطح گچ کاری شده ترک خوردگی مشاهده می گردد.

۴- بعضی از ترکها درگچ کاری بعلل فوق نبوده و در اثر نشستهای ساختمان بوجود می آید، این نوع ترکها معمولا ًبا زاویه ۴۵ درجه نسبت به افق ظاهر می شود.

۵- درصورتی گچ روی بتن CLC یا کفی اجرا شود ( به علت جمع شدگی این نوع بلوکها در طول زمان )

۶- درصورتی که ملات گچ قبل از رسیدن به گیرش اولیه روی دیوار کشیده شود گچ ترک می خورد زیرا قبل از واکنش گچ با آب، دیوار آب ملات را جذب کرده و باعث ایجاد جمع شدگی در ملات می گردد.

۷- اجرای گچ روی یونولیت به علت اختلاف ضریب انبساط حرارتی گچ با یونولیت

۸ترک دیوار یا سقف به علت عدم وجود درز حرارتی در سازه و یا ساختمان